Contents
Introduction
About the Composer
Catalogue of Works
Sources
Caron's Masses
Caron's Chansons
Related compositions
Sound files of works
Acknowledgements
Bibliography
Links
|
MISSA JHESUS AUTEM TRANSIENS
GENERAL COMMENTARY
This unicum transmission
of Carons Missa Jhesus autem transiens is preserved in VatS
51, folios 46v 55r. (see Sources).
It is the second of three cycles attributed to Caron in that source[1].
The Gloria onwards was copied by the scribe identified by Roth as Hand
alpha[2]. An attribution to Caron appears at the top
of the opening folio of the Gloria (f. 47v) as illustrated
below:
[image forthcoming]
Transmission of the Kyrie is curious. The script, both
music and text, is by a different copyist, identified by Roth as Hand
H[3]. This transmission is part of the second fascicle
as the source is now bound (ff. 46v-47r) but an
exemplar was seemingly not available to Hand alpha when he copied the
remainder of the setting[4]. The opening of this cycle
is the only one in the VatS 51/14 complex that does not contain an illumination
of the stylised K for the superius Kyrie. Clearly there was insufficient
room for such an adornment, and, as for the Cum Sancto and Confiteor
sections, part of the CtB is copied onto the facing verso side
in this case for most of the Kyrie [II].
The title of the setting (always under the tenor) appears
seven times in this transmission: for the Kyrie (f. 46v, stave
7); Et in terra (f. 47v, stave 8), Qui tollis
(f. 48v, stave 8); Patrem (f. 49v, stave
9); Crucifixus (f. 50, stave 8); Sanctus (f. 51v, stave
9); and Agnus Dei (f. 53v, stave 9). Differentiation between
Scribes H and alpha (both music and text) is clearly evident from the
following images:
[image forthcoming: f. 46v, stave 7 and 48v, stave
8]
Table I below, lists a composite of data including the sectional
structure of the setting, folio distribution of music, mensural and modal
signs, and clefs.
TABLE I: Sections, Folios, Mensural and Modal Signatures
and Clefs in Carons Missa Jhesus autem transiens
| Section |
Folios |
Mensural
Sign |
Voice |
Modal Sign |
Clef |
Comments |
| Kyrie
[I] |
46v |
O |
S |
one flat |
C1 |
|
| 47r |
CtA |
one flat |
C3 |
|
| 46v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 47r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Christe |
46v |
¢ |
S |
one flat |
C1 |
|
| 47r |
CtA |
one flat |
C3 |
|
| 46v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 47r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Kyrie
[II] |
46v |
Ø |
S |
one flat |
C1 |
|
| 47r |
CtA |
one flat |
C3 |
C4,
staves 5 & 6 |
| 46v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 47r |
CtB |
one flat |
C4 |
mostly
on f. 46v, staves 9-10 |
| Et
in terra |
47v |
O |
S |
one flat |
C1 |
|
| 48r |
CtA |
one flat |
C4/C3 |
C4:
staves 1, 3 & 5; C3: staves 2 & 4 |
| 47v |
T |
one flat |
C3 |
O/C/Ø |
| 48r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Qui
tollis |
48v |
¢/Ø |
S |
one flat |
C1 |
Ø:
Cum sancto |
| 49r |
CtA |
one flat |
C4/C3 |
Ø:
Cum sancto C4: staves 1 & 3; C3: staves
2 & 4-6. |
| 48v |
T |
one flat |
C3 |
Ø:
Cum sancto |
| 49r |
CtB |
one flat |
C4 |
Ø:
Cum sancto
last 3rd on f. 48v,
staves 9-10 |
| Patrem |
49v |
O |
S |
one flat |
C1 |
G2:
stave 4 |
| 50r |
CtA |
one flat |
C3 |
C4:
last 10 notes of stave 2 and stave 3 |
| 49v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 50r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Crucifixus |
50v |
¢/Ø |
S |
one flat |
C1 |
Ø:
Confietor |
| 51r |
CtA |
one flat |
C4/C3 |
Ø:
Confiteor
C4: staves 1,3 & 5;
C3: staves 2, 4 & 6 |
| 50v |
T |
one flat |
C3 |
C; Ø
Confiteor |
| 51r |
CtB |
one flat |
C4 |
Ø: Confiteor
mainly on f. 50v, staves 9 (C3) 10
(C4) |
| Sanctus |
51v |
O |
S |
one flat |
C1 |
|
| 51r |
CtA |
one flat |
C4/C3 |
C4:
staves 1 & 3; C3: staves 2 & 4 |
| 51v |
T |
one flat |
C4 |
C3:
stave 10 |
| 52r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Pleni
sunt |
51v |
O |
S |
one flat |
C1 |
no O sign |
| 52r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Osanna
[I] |
52v |
¢ |
S |
one flat |
C1 |
|
| 53r |
CtA |
one flat |
C4/C3 |
C4:
stave 1; C3 stave 2 |
| 52v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 53r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Benedictus |
52v |
¢ |
S |
one flat |
C1 |
|
| 53r |
CtB |
one flat |
C3/C4 |
C3:
stave 7; C4: staves 8-9 |
| Osanna
[II] |
52v |
Ø |
S |
one flat |
C1 |
|
| 53r |
CtA |
one flat |
C3 |
|
| 52v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 53r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Agnus
[I] |
53v |
O |
S |
one flat |
C1 |
|
| 54r |
CtA |
one flat |
C4/C3/C2 |
C4:
stave 1; C3: stave 2, C2: stave 3 |
| 53v |
T |
one flat |
C3 |
|
| 54r |
CtB |
one flat |
C4 |
|
| Agnus
[II] |
53v |
¢ |
S |
one flat |
C1 |
|
| 54r |
CtB |
one flat |
C4 |
C3:
stave 8 |
| Agnus
[III] |
54v |
¢/Ø |
S |
one flat |
C1 |
Ø for dona
|
| 55r |
CtA |
one flat |
C3 |
Ø for dona
|
| 54v |
T |
one flat |
C3 |
Ø for dona
|
| 55r |
CtB |
one flat |
C4 |
Ø for dona
|
The Missa Jhesus autem transiens is the
only setting of Carons known cycles to include a one-flat modal
signature in all voices. In the main, clefs are consistent in the CtB,
T and S; but alternate between C4 and C3 in the
CtA. The CtA situation (which also includes one C2 clef) is
predicated by the wide ambitus of this voice (an octave plus a
5th) and the apparent policy of the VatS 51 scribes to greatly
limit leger lines wherever possible. The high tessitura of the CtB in
this setting accounts for the C4 clef in that voice.
The Missa Jhesus autem transiens is the
only mass cycle by Caron that employs a canonic tenor. The instruction,
which applies to both the Gloria and Credo, appears on folio 47v,
stave 7:
[image forthcoming]
Reading "Recte sursum quartam
superad[d]e colori / post color aufert remeando per dyapente / ut prius
hinc iterus cum pausis tolle colores"[5], the
instruction basically requires that, after the tenor has been sung as
written, it then be sung backwards and in inversion at the 5th
but without the colored notes (all in dupla proportio as
indicated by the mensural sign C) and then forwards again, also without
colored notes and without rests (in the mensural sign Ø). In applying
this directive, the following structural schema is produced:
Et in terra/Patrem: sung as written in
O
Qui tollis/Crucifixus: sung in retrograde with inversion at
the 5th, with no black notes and in augmentation by a factor
of 2
Cum Sancto/Confiteor: sung forwards at written values
without black notes and rests in Ø.
13 manuscript accidentals (listed below in Table II) are
included in this reading. But for one diesis symbol, all are b
rotundum only one of which is an "extra manum"
sign.
TABLE II: Manuscript Accidentals in Carons Missa
Jhesus autem transiens.
| Mass Section |
Voice |
Edition
reference: measure, note |
VatS
51 reference: folio, stave, note |
Comments |
| Et
in terra |
CtA |
27,6 |
48r,
3, 24 |
b rotumdum |
| CtA |
31,4 |
48r,
3, 40 |
b rotundum |
| CtB |
32,3 |
48r, 9,
3 |
b rotundum |
| CtB |
50,2 |
48r, 10,
14 |
b rotundum |
| Qui
tollis |
CtA |
70,4 |
49r, 1,
29 |
b rotundum |
| CtB |
69,1 |
49r, 7,
21 |
b rotundum |
| Patrem |
S |
27,1 |
49v,
4, 4 |
extra
manum |
| CtB |
33,1 |
50r, 8,
37 |
b rotundum |
| Crucifixus |
S |
167,1 |
50v,
7, 8 |
diesis |
| CtA |
138,1 |
51r, 4,
21 |
b rotundum |
| Benedictus |
CtB |
130,1 |
53r, 8,
3 |
b rotundum |
| CtB |
152,4 |
53r, 9,
16 |
b rotundum |
| Agnus [III] |
CtB |
107,1 |
55r, 7,
23 |
b rotundum |
The following table lists the distribution of
text in the VatS 51 transmission of the Missa Jhesus autem transiens.
Notable is the omission of the Qui sedes ad dexteram patris miserere
nobis in the Qui tollis section. Also of interest is the apparent
play on words from the antiphon text: [Jhesus autem transiens]
per medium illorum ibat. In context of the canonic tenor, which
is provided only for the Et in terra, per medium illorum ibat
(in the Patrem and Crucifixus tenor, ff. 49v,
stave 9 and 50v, stave 8) is seemingly used as the reference
back to the canonic instruction on folio 47v, stave 7.
TABLE III: Distribution of Text in Carons Missa
Jhesus autem transiens.
| section |
voice |
VatS
51 |
| Kyrie [I] |
S
CtA
T
CtB |
Kyrie
eleyson
Kyrie eleyson
[title] Kyrie eleyson
Kyrie eleyson |
| Christe |
S
CtA
T
CtB |
Christe
leyson
Christe leyson
Christe eleyson
Christe eleyson |
| Kyrie [II] |
S
CtA
T
CtB |
eleyson
Kyrie eleyson
Kyrie eleyson
Kyrie eleyson |
| Et
in terra |
S
|
Et in terra pax hominibus
bone voluntatis
Laudamus te Benedicimus te Adoramus te Glorificamus
te
Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam
Domine deus rex celestis deus pater omnipotens
domine fili unigenite ihesu christe
domine deus agnus dei filius partis |
| CtA |
Et in terra pax hominibus
bone voluntatis
Laudamus te Benedicimus te Adoramus te glorificamus
te
Gratias agimus tibi propter magnam tuam gloriam
domine deus rex celestis deus pater omnipotens
Domine fili unigenite ihesu christe
Domine deus agnus dei filius partis |
| T |
[title] |
| CtB |
Et in terra pax hominibus
bone voluntatis
Laudamus te Benedicimus te Adoramus te glorificamus
te
Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam
domine rex celestis deus pater omnipotens
domine fili unigenite ihesu christe
domine deus agnus dei filius patris |
| Qui
tollis |
S
|
Qui tollis peccata mundi
miserere nobis
Qui tollis peccata mundi suscipe deprecationem nostram
quoniam tu solus sanctus Tu solus dominus
tu solus altissimus jhesu christe
Cum sancto spiritu in gloria dei patris Amen |
| CtA |
Qui tollis peccata mundi
miserere nobis
Qui tollis peccata mundi miserere nobis
Qui tollis peccata mundi suscipe deprecationem nostram
Quoniam tu solus
dominus
Tu solus altissimus jhesu chrsite
Cum sancto spiritu in gloria dei patris Amen |
| T |
[title] |
| CtB |
Qui tollis peccata mundi
miserere nobis
Qui tollis peccata mundi suscipe deprecationem nostram
quoniam tu solus sanctus Tu solus dominus
Tu solus altissimus jhesu christe
Cum sancto spiritu in gloria dei patris Amen |
| Patrem |
S |
Patrem omnipotentem factorem
celi et terre visibilium omnium et invisibilium
et in unum dominum jhesum christum
filium dei unigenitum
et ex pare natum ante omnia secula
deum verum de deo vero lumen de lumine deum verum
de deo vero
qui propter nos homines et propter nostram salutem
descendit de celis
Et incarnatus est de spiritu sancto natus ex maria
virgine
et homo factus est |
| CtA |
Patrem omnipotentem factorem
celi et terre visibilium omnium et invisibilium
et in unum dominum jhesum christum
filium dei unigenitum
Et ex patre natum ante omnia secula
deum de deo lumen de lumine deum verum de deo vero
Genitum non factum consubstantialem patri
per quem omnia facta sunt
qui propter nos homines
Et incarnatus est de spiritu
et homo factus est |
| T |
Jhesus autem transiens
per medium illorum ibat |
| CtB |
Patrem omnipotentem factorem
celi et terre visibilium et invisibilium
Et in unum dominum jhesum
filium dei unigenitum
et ex patre natum ante omnia secula
deum de deo lumen de lumine deum verum de deo vero
Genitum non factum consubstantialem omnia facta sunt
Qui propter nos homines et propter nostram salutem
descendit de celis
Et incarnatus est de spiritu sancto ex maria virgine |
| Crucifixus |
S
|
Crucifixus etiam pro nobis
sub pontio pilato passus et sepultus est
Et resurrexit tertia die secundum scripturas
Et ascendit in celum sedet ad dexteram patris
Et iterum venturus est cum gloria iudicare viuos et
mortuos
cuius regni non erit finis
Et in spiritum sanctum dominum
et viuificantem
Qui ex patre filioque procedit
Qui cum patre et filio simul adoratur
et conglorificatur
qui locutus est per prophetas
Et unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Confietor unum baptisma in remissionem peccatorum
Et expecto resurrectionem mortuorum
Et vitam venturi seculi Amen |
| CtA |
Crucifixus etiam pro nobis
sub pontio pilato passus et sepultus est
Et resurrexit tertia die secundum scripturas
Et ascendit in celum sedet ad dexteram patris
Et iterum venturus est cum gloria iudicare viuos et
mortuos
cuius regni
Et in spiritum sanctum dominum
et viuificantem
qui ex patre filioque
Et unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum
Et expecto resurrectionem mortuorum
Et vitam venturi seculi Amen |
| T |
Jhesus autem transiens
per medium illorum ibat |
| CtB |
Crucifixus etiam pro nobis
sub pontio pilato passus et sepultus est
Et resurrexit tertia die secundum scripturas
Et ascendit in celum sedet ad dexteram patris
Et iterum venturus est cum gloria iudicare viuos et
mortuos
Cuius regni non erit finis
Et in spiritum sanctum dominum
et viuificantem
qui ex patre filioque procedit
Et unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum
Et expecto resurrectionem mortuorum
Et vitam venturi seculi Amen |
| Sanctus |
S |
Sanctus Sanctus Sanctus
dominus deus sabaoth |
| CtA |
Sanctus Sanctus Sanctus
dominus deus sabaoth |
| T |
[title] Sanctus Sanctus
dominus deus sabaoth |
| CtB |
Sanctus sanctus sanctus
dominus deus sabaoth |
| Pleni
sunt |
S |
Pleni sunt celi et terra
gloria tua |
| CtB |
Pleni sunt celi et terra
gloria tua |
| Osanna
[I] |
S |
Osanna in ex cel sis |
| CtA |
Osanna in ex celsis sis |
| T |
Osanna in excelsis |
| CtB |
Osanna in excelsis |
| Benedictus
|
S |
Benedictus qui venit in
nomine domini |
| CtB |
Benedictus qui venit in
nomine domini |
| Osanna
[II] |
S |
Osanna in excelsis |
| CtA |
Osanna in excelsis |
| T |
Osanna in ex celsis |
| CtB |
Osanna in excelsis |
| Agnus
[I] |
S |
Agnus dei qui tollis mundi
miserere nobis |
| CtA |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi miserere nobis |
| T |
[title] Agnus dei qui
tollis peccata mundi miserere nobis |
| CtB |
Agnus dei qui tollis peccata
mondi miserere nobis |
| Agnus
[II] |
S |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi miserere nobis |
| CtB |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi miserere nobis |
| Agnus
[III] |
S |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi
dona nobis pacem |
| CtA |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi
dona nobis pacem |
| T |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi
dona nobis pacem |
| CtB |
Agnus dei qui tollis peccata
mundi
dona nobis pacem |
Similar to the high level of textual transmission
in the VatS 51 copy of the Missa Accueilly ma la belle (see
separate Commentary on this Mass), the mainly
comprehensive inclusion of text for Jhesus
strongly indicates
that this setting was to be sung throughout see Sound
files.
THE MODEL AND ITS APPLICATION
Caron’s Missa
Jhesus autem transiens takes as its model the Vespers antiphon (no.
1) sung on Monday in the third week of Lent[6].
[in progress]
Footnotes
- The other two are the Missae Accueilly m’a
la belle (ff. 6v-17r) and Sanguis sanctorum (ff. 81v-88r).
[Back]
- Roth, A. Studien zum Frühen Repertoire
der Päpstlichen Kapelle unter dem Pontifikat Sixtus’ IV (1471-1484),
Die Chorbücher 14 und 51 des Fondo Cappella Sistina der Biblioteca
Apostolica Vaticana, Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica
Vaticana, 1991, pp. 66-73. [Back]
- ibid., pp. 94-95. [Back]
- For further disccusion on this see: Roth, ibid.,
pp. 175-178. [Back]
- I am grateful to Dr Jason Stoessel for providing
the reading of this canon and the following translation: "From
the outset add on a fourth above the colour [note]; afterwards remove
the colour while going back(wards) by the fifth, from there, like first
iterated, take away the colours along with the rests".
Dr Stoessel notes that 1) the MS reading "superade" must be
an erroneous form of superadde, although it is possible that the MS
reading is a neologism combining the suffix "super" with "ade"
(imperative of adire: "to go to"); 2) in the last line of
the canon, cum with this ablative form (which is clearly not an action
or circumstance) denotes the ablative of accompaniment, so the meaning
of the "cum pausis…colores" is consistent with "colores
et pausas". [Back]
- The Liber Usualis, Desclée
& Co., Paris, 1959, (Copyright 1956, Desclée & Co., Tournai),
p. 1089. [Back]
|