Ziyaret Tepe (Diyarbakır)
Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...This site, 60 km east of Diyarbakır on the southern bank of the Tigris River, has been excavated since 1997 by an international team under the overall direction of Timothy Matney. It covers 32 hectares and consists of a high mound and lower town. The mound has a long period of occupation ranging from the beginning of the Early Bronze Age to the end of the Assyrian Empire. The lower town was occupied in the Middle and Late Assyrian periods, with some Roman and Islamic. The site will be flooded by the Ilısu Dam.
Study of the cuneiform tablets found at the site suggests this was ancient Tushhan, the seat of a provincial Assyrian governor and a royal harem.
2007 and 2008
Excavation continued on top of the mound in Operation A/N, with the aim of exposing more of the "Late Assyrian Palace" excavated in 2000-2002. Five levels were identified here: Ottoman (Level N1), Medieval (13th-15th century AD, Level N2), a few isolated features probably of the Hellenistic period (N3), and two phases of the Late Assyrian building. The southern limit of the courtyard has now been identified, showing it was 28 m long and had an area of 800 m2. Room 7, a reception room of the later phase, was entered from Court 5 by a monumental entrance. A massive door socket, 1.5 m in diameter, would have held a post 40 cm in diameter and 2-3 m high. This room produced fragments of plaster painted with geometric patterns. The blue colour used is copper. The earlier phase had a similar plan but no wall paintings were associated with it. The plan resembles those of palaces in other Assyrian provincial capitals. In 2008 a hoard of over twenty bronze objects were found under a paving slab in Court 5. They included vessels, cups and a bell.
Two more pyrotechnical features similar to the three found in 2000-2002 were found in Court 5. They were filled with luxury goods (metal, ivory items including a monkey, stamp seal, alabastron) that were all burnt to 1200ºC. Both new features contained fragments of burnt human bone and so would appear to have been cremations with grave goods, although the structures may originally have been used for metalworking.
In Operation L, on the north edge of the high mound, the Medieval layer revealed a well-preserved farmhouse with rooms enclosing a court. The pottery included glazed vessels but there were no imports. This construction will help establish a farming profile for the area. The Hellenistic layer (L3) was much disturbed by Medieval pits, while the Late Assyrian layer (L4) consisted of an important building around a large courtyard entirely paved with mud brick. This level showed a combination of indigenous and western Assyrian forms, as at Kavuşan Höyük. A Late Assyrian baked brick found in the Medieval layer was inscribed with a board for the Game of Ur. The Early Iron Age level (L5) had an entirely different character, with the area occupied by a large pit filled with fine ash and coal, and a cremation burial in a jar. At the end of 2008 Level L6 (Middle Assyrian?) was reached, revealing traces of mud floors and mud brick walls, although they had mostly been removed by Late Assyrian levelling operations.
In the southwest area of the lower town work in Operation G/R has revealed two Late Assyrian buildings, the treasury of the Temple of Ishtar and a second building to its west. In 2007 and 2008 work concentrated on the south part of this second building (Building 2) of unknown function. Room 27 had a pavement waterproofed with bitumen and so would have been a bathroom. The southwest corner of Building 2 was cut by later pits and the walls were not clear, but there was presumably a room here (Room 33) to complete the rectangular shape of the building. There was a large septic tank in the floor here, about 1 m in diameter and lined with cobbles and baked bricks. The drain from Room 27 led to it. The septic pit produced only one find: a frit seal. There were three levels of Assyrian architecture in this area.
Trenches were also opened in Operation Q, at the "Khabur Gate", the main gate in the south part of the fortification wall. The plan of the gate had been revealed by geophysical surveys but the history of construction had to be determined. Three phases were revealed, and in each the road was well constructed and cobbled. In the second phase the gate was given a more monumental appearance, enlarged and raised on a mud brick platform, with massive limestone slabs used for the threshold. The level was raised again in the third phase. Graves found cut into the gate and street probably date from the Late Iron Age or early Achaemenid period.
In Operation P work was undertaken to explain a large circular anomaly revealed by the geophysical survey. A number of cobbled surfaces of the Late Assyrian period were exposed, but no walls. This appears to have been a large open space at that time.2006
In 2006 work took place in two areas: a continuation of the geophysical survey was carried out in the lower town and excavations took place in Operation L on the high mound.
The subsurface geophysical survey aims to map the entire Assyrian city and is now 70% complete. This is an area of low resistance and mud brick walls are showing up well. The survey was conducted this year in the western part of the lower town, in an area adjacent to earlier excavated areas in Operations G, J and K. Part of the Late Assyrian fortification wall and a gateway were revealed here in 2004 and the survey this year identified several large buildings, with rooms up to 30 m long, that will be excavated in coming years.
In Operation L work took place in four 10 x 10 m squares, continuing from 2004. On the east part of the mound there was little post-Assyrian occupation but here three phases post-date the collapse of this Late Assyrian centre in 610 BC.
The top level, Level 1 ("Tent Level"), is Ottoman (mid 19th century). Oval, circular and rectilinear walls were built from medium and small stones and mud. They could not have been load bearing and there were no storage pits or ovens. There was little pottery but the few finds included a clay disk with hole and stamped Arabic writing (possibly a Shi'ite prayer stone or amulet) and fired clay pipes. This appears to have been a nomad encampment, with the circular stone arrangements associated with tents and the other structures acting as seasonal shelters. The Turkoman and Mongol invasions brought nomads to the region and texts note many nomads in the Tigris valley at this time.
Level 2 ("Medieval Level") dates to the 12th-15th centuries. Up to three rectilinear buildings, mostly of mud brick, were found. The northern building included storage rooms, living areas, ovens and courtyards and may have been a farmstead.
Level 3 ("Pit Level") represents a long period of pitting, with some pits dating from the earlier medieval period but most deriving from earlier periods. The pottery is Late Iron Age and Hellenistic. The pits vary in size from 0.85 m to 2.25 m in diameter and were dug into the Assyrian level. A drainage channel was also found.
Level 4 ("Late Assyrian Level") is badly disturbed by pits, but here consisted of a paved courtyard of over 80 square metres. It must have been associated with a large building and it is clear most of the mound was settled at this period. Finds include iron scales from armour.2004
In 2004, excavations were conducted in five areas of the site: on the mound in Operations E and L and in the lower town in Operations G, K and M.
In step trench Operation E work continued on a Middle Bronze Age building destroyed by a violent fire (the Brightly Burned Building). The floor of the southern room was covered with layers of coloured ash, perhaps from burning straw. Fragments from a large unbaked clay container, a mudbrick bin, many pottery vessels and a number of mice bones suggest the room was used for storage. Below this building were levels dating to the 3rd millennium, with pebble floors, a mudbrick wall and pottery, including the hemispherical Dark Rimmed Orange Bowls best known from the Upper Tigris region. In one area the earlier levels were cut into by the foundation of a mudbrick wall over 5 m wide, probably an Early Bronze citadel wall. The lowest steps of Operation E consist of wash that contained the only fragment of a bevelled rim bowl found at Ziyaret Tepe. Main occupation of the site apparently dates to the beginning of the Early Bronze Age.
Fig. 1: Operation E step trench
A pit stratified between the Middle and Late Assyrian periods contained pottery from predominantly handmade vessels of the Early Iron Age and residual sherds from 2nd millennium wheelmade vessels. The grooved and associated Early Iron Age pottery seems to fall into six fabric groups, discussed in this year's article in Anatolica. It dates to the period after this area was lost by the Middle Assyrian empire (probably some time after 1063-1056 BCE as evidenced by tablets from nearby Giricano) and before the reassertion of Assyrian power by Assurnasirpal II in 882 BCE.
Operation G contains the remains of several Late Assyrian buildings with three large courtyards, each decorated with black and white cobbles. Building 1 has been almost entirely excavated. In 2004 the floors in Rooms 4 and 19 were excavated. They were made of thick red plaster that was re-laid at least three times, and contained a number of bronze fragments and a clay seal impression. Building 2 contained 27 cuneiform tablets and fragments and a central courtyard (Room 11) decorated with a checkerboard pavement mainly consisting of squares divided by St Andrew's crosses: the "squares" varied widely in size and alternated between rectangles and triangles. Building 3 includes a suite of well-preserved rooms grouped around Courtyard 20. Architecturally, the building comprises two phases. Courtyard 20 contained a more formal, checkerboard pavement with evenly laid rectangles. An unusual feature is the remains of a staircase, built out of mudbrick and with baked brick treads preserved to a height of three steps, on the northern side of the courtyard. Underneath the pavement was a well-preserved drainage system, including a sump 2 m deep.
North of this area is a kiln (5 x 2 m) with at least fourteen plastered flues. It appears to have been built into a large pit lined with clay. Soundings have shown at least two previous phases of Neo-Assyrian architecture in this area.
The tablets from Building 2 will be published by Simo Parpola in an upcoming edition of the State Archives of Assyria Bulletin. They were mostly short administrative documents dealing with the receipt, storage and issue of grain. Two were dated by year-eponyms, to 613 and 611 BCE. The tablets were stored in two interconnecting rooms functioning as a granary or storeroom: Parpola suggests this may have been part of a temple of Ishtar of Nineveh.
Excavations in Operation K revealed that the lower town fortification wall was constructed in several stages. First, a 4 m high terrace was built, and then a foundation trench and deep drainage channel were dug. The drainage system was covered by a 1 m thick clayey fill, then by mud and capped by a mixture of sand and pebbles. This suggests nearby streams may have occasionally flooded the area. A grooved Early Iron Age sherd was found in the clayey soil over the foundation level. Abutting the fortification wall is a Late Assyrian domestic structure that included at least four rooms and a stone paved courtyard. Room A was the most complete, containing two tannurs, an in situ broken pot and traces of a platform. Over two dozen clay tokens, several metal fragments and sealing clay fragments were recovered from micro-archaeological samples. Rooms B-D were not as well preserved, nor completely excavated. The area was then abandoned, although a few poorly preserved later burials were found.
Fig. 2: Operation K city wall and domestic structure
Operation L was opened to determine the nature of Assyrian occupation on the high mound. Three main phases of occupation were identified: Phase A (Late Assyrian), Phase B (a post-Assyrian phase containing pits and the pot burial of a child) and Phase C (a medieval Islamic domestic area with tannurs, mudbrick architecture and pits).
In Operation M a series of long, parallel magnetic anomalies detected during the 1999 survey season turned out to be a stone road (50-90 cm thick) with the remains of mudbrick walls on either side. This allows the reconstruction of the ancient roadway system across the southern part of the lower town, and shows that the lower town had evenly laid streets running parallel to the high mound and its fortifications to the north.
Geophysical mapping of the lower town continued using resistivity, which though slower than magnetometry produces better quality images.
Bibliography
John MacGinnis, "Excavations in the lower town of Ziyaret", Anatolian Archaeology 10 (2004), 15-17 (for Operation G)Timothy Matney, "Report on Excavations at Ziyaret Tepe, 2006 Season", Anatolica 33 (2007), 23-73
Timothy Matney et al., "Excavations at Ziyaret Tepe 2007-2008", Anatolica 35 (2009), 37-84
Website
The website for the excavations can be found at:
http://www.uakron.edu/ziyaretDiyarbakır’ın 60 km doğusunda, Dicle Nehri’nin güney kıyısında yer alan Ziyaret Tepe’deki kazılar, 1997’den bu yana Timothy Matney’in yürütücülüğündeki uluslar arası bir ekip tarafından sürdürülmektedir. Yerleşimin alanı 32 hektardır ve yüksek bir höyük ile aşağı şehirden oluşur. Höyüğün, İlk Tunç Çağından başlayarak Asur İmparatorluğu’nun sonuna dek gelen uzun bir geçmişi vardır. Aşağı şehir Orta ve Geç Asur dönemlerinde ve daha sonra da Roma ve İslam dönemlerinde iskan edilmiştir. Alan, Ilısu Barajı’nın suları altında kalacaktır.
Alanda bulunan çiviyazılı tabletlerde yapılan incelemeler, buranın, Asurlu bir valinin ve bir kraliyet hareminin merkezi olan antik Tushhan kenti olduğunu düşündürmektedir.
2007 ve 2008
2000-2002 arasında incelenen “Geç Asur Sarayı”nın daha büyük bir bölümünü ortaya çıkarmak üzere, höyüğün tepesindeki A/N Açması’ndaki kazıya devam edilmiştir. Burada beş tabaka belirlenmiştir; Osmanlı (N1 Tabakası), Ortaçağ (MS 13. – 15. yüzyıllar, N2 Tabakası), muhtemelen Helenistik Döneme tarihlenen tekil halde bazı kalıntılar (N3), ve Geç Asur yapısıyla ilişkili iki evredir. Avlunun güney sınırı belirlenmiş, böylece 28 m uzunlukta olduğu ve 800 m2’lik bir alanı kapladığı anlaşılmıştır. Daha sonraki bir döneme tarihlenen 7 Nolu mekâna, anıtsal bir girişle 5. Avlu’dan ulaşılmaktadır. Burada, 1.5 m çapında büyük bir dişe, 40 cm çapında ve 2-3 m yüksekliğinde bir direğin yerleştirildiği düşünülebilir. Mekânda geometrik desenli sıva parçaları bulunmuştur. Mavi renk bakırdan elde edilmiştir. Önceki evre de benzer plana sahip olsa da, bununla ilişkili duvar resimleri bulunmamıştır. Plan, diğer Asur başkentlerinin saraylarına benzerdir. 2008’de, 5. Avlu’daki bir döşeme taşının altında yirmi kadar tunç obje bulunmuştur. Aralarında kaplar, kupalar ve bir de çan vardır.
5. Avlu’da ayrıca, 2000-2002 arasında bulunanlara benzer iki piroteknik alet daha elde edilmiştir. İçleri lüks objelerle (metal, biri maymun şeklinde fildişi eşyalar, baskı mühür, alabastron) doldurulmuş ve hep birlikte 1200ºC’ta pişirilmiştir. Her iki aletin de yanmış insan kemiği parçaları içermesi, mezar hediyeleriyle birlikte bir ölü yakma edimiyle ilişkili olduklarını düşündürse de, yapıların bir metal işliği olarak kullanılmış olmaları da mümkündür.
Yukarı höyüğün kuzey kısmındaki L Açması’ndaki Ortaçağ katmanlarında, iyi korunmuş halde ve bir avlu etrafındaki odalardan oluşan bir çiftlik evi ortaya çıkarılmıştır. Keramikler arasında sırlı kaplar olmakla birlikte, ithal eşyalara rastlanmamıştır. Bu yapı, bölgenin çiftçilik profilini belirlemekte yardımcı olacaktır. Helenistik tabaka (L3), Ortaçağ çukurlarıyla oldukça kesintiye uğramakta; Geç Asur tabakası (L4) ise tamamı kerpiç döşeli büyük bir avlu etrafında konumlanan önemli bir yapı içermektedir. Bu tabakada, Kavuşan Höyük’te olduğu gibi, yerli ve Batı Asur formlarının birlikte kullanıldığı görülmektedir. Ortaçağ tabakasında bulunan Geç Asur Dönemine ait bir pişmiş tuğla üzerine, ‘Ur Oyunu’nda kullanılan oyun tahtası çizilmiştir. Erken Demir Çağı tabakası (L5) tümüyle farklı bir karaktere sahiptir; burada ince kül ve kömürle dolu büyük bir çukur ile küp içinde yakılmış bir ölü mevcuttur. 2008 sonunda L6 Tabakasına (Orta Asur?) ulaşılmış ve toprak döşemeler ile kerpiç duvarlar ortaya çıkarılmıştır; ancak bunların önemli bir kısmı, Geç Asur Döneminde alanın tesviye edilmesi sırasında yok edilmiştir.
Aşağı Kent’in güneybatı bölümündeki G/R Açması’nda iki Geç Asur yapısı ortaya çıkarılmıştır; bunlar, İshtar Tapınağı’nın hazine odası ile bunun batısındaki bir diğer yapıdır. 2007 ve 2009 çalışmaları, işlevi belli olmayan bu ikinci yapının (Yapı 2) güney kısmında yoğunlaşmıştır. 27 Nolu mekânın bitümle yalıtılmış olması, buranın tuvalet olduğunu düşündürmektedir. Yapı 2’nin güneybatı köşesi çukurlarla kesintiye uğramaktadır ve duvarlar belirgin değildir; yine de, yapının dikdörtgen planını tamamlayacak şekilde bir oda (33 Nolu mekân) bulunduğu düşünülebilir. Buranın döşemesinde, yaklaşık 1 m çapında ve etrafı çakıl ve pişmiş tuğlalarla çevrili büyük bir foseptik çukuru vardır. 27 Nolu mekânın suyu buraya akmaktadır. Foseptik çukurundan elde edilen tek buluntu bir frit (cam hamurundan) mühürdür. Bu bölgede Asur mimarisiyle ilişkili üç tabaka mevcuttur.
Q Açması’nda da, savunma duvarının güney kısmındaki ana kapı olan “Habur Kapı”da çalışılmıştır. Kapının planı jeofizik araştırmalarıyla tespit edilmiş olsa da, yapım aşamaları henüz belirlenmemiştir. Burada, her biri özenli biçimde inşa edilmiş ve döşenmiş sokaklar içeren üç evre tespit edilmiştir. İkinci evrede, genişletilip kerpiç bir platform üzerinde yükseltildiği ve eşik olarak büyük kerpiç bloklar kullanılarak kapıya daha anıtsal bir görünüm verildiği anlaşılmaktadır. Üçüncü evrede seviye bir kez daha yükseltilmiştir. Kapıyı ve sokağı kesen çukurların Geç Demir Çağı veya Erken Akamanış Dönemine ait olması muhtemeldir.
P Açması’ndaki çalışmaların hedefi, jeofizik araştırmasında tespit edilen büyük dairesel anomaliyi anlamak olmuştur. Burada Geç Asur Dönemine ait taş döşeli bazı yüzeyler ortaya çıkarılsa da, herhangi bir duvara rastlanmamıştır. Bu da söz konusu dönemde büyük bir açık alan olduğunu düşündürmektedir.
2006
2006’da iki bölgede çalışılmış; aşağı kentte jeofiziksel araştırmalara devam edilmiş, yukarı höyükteki L Açması’nda ise kazı yapılmıştır.
Yüzeyaltı jeofiziksel araştırmaların hedefi, Asur kentinin tümünün planını ortaya çıkarmaktır ve çalışmanın %70’i tamamlanmıştır. Burası direnci düşük bir bölge olduğundan kerpiç duvarlar gayet iyi anlaşılmaktadır. Bu yıl aşağı kentin batı kesiminde, önceki senelerde kazılmış olan G, J ve K açmaları yakınındaki bir alanda çalışılmıştır. 2004’te burada, Geç Asur Dönemi surları ile bir kapı ortaya çıkarılmış, bu yıl ise 30 m uzunluğunda odaları olan birkaç adet büyük yapı tespit edilmiştir; bunların, gelecek yıllarda kazılması planlanmaktadır.
L Açması’nda, 2004 yılında açılmış olan dört adet 10 x 10 metrelik karede çalışılmıştır. Höyüğün doğu tarafı Asur sonrası dönemde yoğun olarak iskan edilmemesine karşın, bu bölgede üç evrenin, Geç Asur kentinin MÖ 610’da çökmesinden sonraki döneme tarihlendiği görülmektedir.
1. Tabaka (“Çadır Tabakası”) olarak adlandırılan en üst seviye Osmanlı Dönemine (19. yüzyıl ortası) aittir. Oval, dairesel ve düz hatlara sahip olan duvarlar orta ve küçük boyutlu taşlar ve çamur ile inşa edilmiştir. Bunlar taşıyıcı değildir; depolama çukurları ve ocaklara da rastlanmamıştır. Az miktarda keramik olmakla birlikte, buluntular arasında kilden yapılmış delikli bir disk, Arapça baskı yazılar (bir Şii duası veya muska olması muhtemeldir) ve pişmiş kilden borular bulunmaktadır. Çadırlarla ilişkili dairesel biçimde düzenlenmiş taşlar ve mevsimsel barınaklar olarak işlev yapan diğer yapılar, buranın bir göçebe kampı olduğunu düşündürmektedir. Metinlerde, Türkmen ve Moğol saldırılarının, bu dönemde pek çok göçebe topluluğu Dicle civarına yönelttiği yazmaktadır.
2. Tabaka (“Ortaçağ Tabakası”) 12.-15. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir. Çoğu bölümleri kerpiçle inşa edilmiş en fazla üç adet düz hatlı yapı tespit edilmiştir. Kuzeydekinde depolama odaları, yaşama alanları, ocaklar ve avlularla birlikte çiftlik binaları olabilecek kalıntılar da bulunmaktadır.
3. Tabaka (“Çukur Tabakası”) uzun bir döneme yayılan çukurları içermektedir; bunların bir kısmı Erken Ortaçağa ait olmakla birlikte çoğunun daha erken dönemlere tarihlendiği görülmektedir. Keramikler Geç Demir Çağına ve Helenistik Döneme aittir. Çukurların çapı 0.85 m – 2.25 m arasında değişmektedir ve Asur tabakası içine kazılmışlardır. Bu tabakada bir de drenaj kanalı bulunmuştur.
4. Tabaka (“Geç Asur Tabakası”) çukurlarla oldukça zedelenmiş durumda olmakla birlikte, burada 80 metre kareden fazla alana yayılan taş döşeli bir avluya rastlanmıştır. Avlu büyük bir yapıyla ilişkili olmalıdır. Höyüğün büyük bölümünün de bu dönemde iskan edildiği anlaşılmaktadır. Buluntular arasında zırhlara ait demir pullar da vardır.
2004
2004 kazıları beş alanda sürdürülmüştür: Höyükte E ve L açmalarında ve aşağı şehirde G, K ve M açmalarında.
E kademeli açmasındaki çalışmalara, büyük bir yangında hasar gören bir Orta Tunç Çağı yapısında (Işıl Işıl Yanan Bina) devam edilmiştir. Güney odanın zemini, tabakalar halinde renkli külle kaplıdır; bunların saman yakmaktan kaynaklandığı düşünülebilir. Pişmemiş kilden büyük bir kap, kerpiçten bir kutu, çok sayıda çanak-çömlek ve bir miktar fare kemiği, bu odanın ambar olarak kullanıldığını düşündürmektedir. Bu yapının altında, MÖ 3. binyıla tarihlenen katmanlar bulunmaktadır; burada çakıl taşı kaplı döşemeler, kerpiçten bir duvar ve aralarında Yukarı Dicle bölgesinde gayet iyi bilinen yarım küre formundaki koyu renk ağızlı turuncu renkli kaselerin de bulunduğu çanak-çömlekler vardır. Erken seviyeler bir yerde, 5 m kalınlığa sahip ve muhtemelen İlk Tunç Çağına ait bir surun parçası olan, kerpiçten bir duvarın temeliyle kesilmektedir. E açmasının en alt basamaklarında, Ziyaret Tepe’de bulunan ve ağzı şevli bir kaseye ait olan tek parçaya rastlanmıştır. Yerleşimin asıl iskanının, İlk Tunç Çağının başlarına tarihlendiği anlaşılmaktadır.
Orta ve Geç Asur dönemleri arasında açılmış olan bir çukurda, Erken Demir Çağına ait ve çoğu elle şekillendirilmiş olan kaplar ile 2. binyıla ait ve çarkta yapılmış artık parçalar bulunmuştur. Erken Demir Çağına ait yivli ve birbiriyle ilişkili çanak-çömlekler, altı farklı tipte dokuya sahiptirler; bu konu Anatolica’nın bu yılki sayısında detaylı olarak incelenmiştir. Çanak-çömlekler, Orta Asur İmparatorluğu’nun buradaki topraklarını kaybetmesi ile (yakın çevrede yer alan Giricano’da bulunan tabletlere göre MÖ 1063-1056 arasında olması muhtemeldir) Asur gücünün MÖ 882’de II.Assurnasirpal tarafından yeniden sağlanması arasındaki döneme aittir.
G açmasında, bazı Geç Asur yapıları ile tümü siyah-beyaz çakıl taşlarıyla bezeli üç büyük avlu bulunmaktadır.1. Yapı’nın hemen hemen tümü ortaya çıkarılmıştır. 2004’te 4. ve 19. odalarda kazı yapılmıştır. Bunlar en azından üç kat halinde uygulanmış, kalın kırmızı sıva ile kaplıdır; sıva içinde tunç parçaları ve kilden bir mühür baskısı bulunmuştur. 2. Yapı’da 27 adet çiviyazılı tablet ile parçalar ve bir orta avlu (11. Oda) bulunmaktadır. Avlunun zemini dama tahtası biçiminde bezemelidir; birbirinden Aziz Andrew tipi haçlarla ayrılmış olan, çoğu ‘kare’ formundaki birimlerin boyutları değişkendir ve arada dikdörtgenler ile üçgenlere de rastlanabilmektedir. 3. Yapı’da, 20. Avlu etrafında uzanan iyi korunmuş bir grup oda bulunmaktadır. Yapı mimari olarak iki evre içermektedir. 20. Avlu’nun dama tahtası bezemeli zemini, düzgün olarak yerleştirilmiş dikdörtgenleriyle daha resmi bir görünüme sahiptir. Avlunun kuzey tarafında yer alan ve ancak üç basamağı korunabilmiş olan kerpiç merdiven, pişmiş tuğla basamaklarıyla alışılmadık bir durum sergilemektedir. Döşemenin altında, 2 m derinliğinde bir lağım çukuru içeren, iyi korunmuş bir drenaj sistemi bulunmaktadır.
Buranın kuzeyinde en azından on dört adet sıvalı bacası olan bir kiln (5 x 2 m) vardır; bunun büyük bir çukurun içine inşa edildiği ve kille kaplandığı anlaşılmaktadır. Bu bölgede yapılan sondajlar, Neo-Asur mimarlığının en azından iki erken evresi olduğunu göstermiştir.
2. Yapı’da bulunan tabletler, Simo Parpola tarafından State Archives of Assyria Bulletin dergisinin ileriki sayılarından birinde incelenecektir. Bunların çoğu, tahılın alınması, depolanması ve dağıtılmasıyla ilgili kısa idari belgelerdir. İkisi, eponimler sayesinde, MÖ 613-611’e tarihlenmiştir. Tabletler, tahıl ambarı ya da depo olarak kullanılan birbiriyle bağlantılı iki odada bulunmuştur; Parpola buranın İştar ya da Nineveh’ye adanmış bir tapınağın parçası olabileceğini düşünmektedir.
K açmasında yapılan kazılar, aşağı şehir surlarının birkaç evrede inşa edildiğini ortaya koymuştur. İlk olarak 4 m yükseklikte bir teras yapılmış, daha sonra bir temel çukuru ile drenaj kanalı açılmıştır. Drenaj sistemi önce 1 m kalınlığında kilsi bir dolguyla kaplanmış, bunun üzerine çamur ve en üste de kum ve çakıldan oluşan bir karışım serilmiştir. Bu düzenleme, yakındaki derelerin zaman zaman sellere neden olduğunu düşündürmektedir. Temel seviyesi üzerindeki killi toprakta, Erken Demir Çağına ait yivli bir çömlek parçası bulunmuştur. Surun üzerinde, Geç Asur Dönemine ait bir konut vardır. Alan bundan sonra terk edilmiştir; ancak az sayıda, kötü korunmuş mezar ortaya çıkarılmıştır.
L açması, höyükteki Asur Dönemi iskanının niteliğini belirlemek üzere açılmıştır. Burada üç ana yerleşim dönemi saptanmıştır: A Evresi (Geç Asur), B Evresi (çukurlar ve bir çocuğa ait küp mezar içeren Asur sonrası dönem) ve C Evresi (tannurlar, kerpiç mimari ve çukurlar içeren ortaçağ Müslüman konut alanı).
1999 yılında yapılan araştırmalarda M açmasında saptanan birbirine paralel manyetik düzensizliklerin, iki yanında kerpiç duvar kalıntıları bulunan taş döşeli bir yol (50-90 cm kalınlıkta) olduğu anlaşılmıştır. Bu sayede aşağı şehrin güney bölümündeki antik yol dokusu belirlenebilmekte ve aşağı şehirde, höyüğe ve höyüğün kuzey tarafındaki surlara paralel uzanan düzgün yerleştirilmiş sokaklar olduğu anlaşılabilmektedir.
Aşağı şehrin jeofiziksel olarak taranmasına, elektriksel direnç yöntemiyle devam edilmiştir; bu yöntem manyetometreden daha yavaş olsa da, daha detaylı sonuçlara ulaşılabilmektedir.
Kaynakça
John MacGinnis, "Excavations in the lower town of Ziyaret", Anatolian Archaeology 10 (2004), 15-17 (for Operation G)
Timothy Matney, “Report on Excavations at Ziyaret Tepe, 2006 Season”, Anatolica 33 (2007), 23-73
Timothy Matney et al., "Excavations at Ziyaret Tepe 2007-2008", Anatolica 35 (2009), 37-84
İnternet sitesi
Kazı internet sitesi http://www.uakron.edu/ziyaret adresinde yer almaktadırLast updated: 8 Feburary 2010