Zeytinli Bahçe Höyük (Urfa)
Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...Located on the floodplain east of the Euphrates, this is the largest site in the Karkamish Dam area. It contained a long sequence from the 4th to the 2nd millennium BC, with three major periods: Late Chalcolithic (with Middle Uruk arrivals), late Early Bronze and an early Middle Bronze fortified citadel. There were also Roman/Byzantine remains and surveys of the site revealed Halaf and Iron Age occupation. The project is conducted by Marcella Frangipane and the Arslantepe team.
2007
In 2007 excavation took place in all three main phases of the site. The first was in area B8, where an open area and street dating from the later (Uruk) phases of the Late Chalcolithic were excavated in 2004. This year housing and a large oven from the Late Chalcolithic 3 phase was excavated. Dating from 3600/3800 BC, these deposits were on bedrock and virgin soil. The pottery is of local Late Chalcolithic types known from Leilan.
In area C5-6 the exposure of 3rd millennium levels was expanded. Six levels of occupation have now been identified. A series of terraced rooms has been revealed, although they are poorly preserved, with fireplaces and furnaces. In previous seasons the pottery was all from fills, as nothing was found in situ, but in 2007 one room had pottery in situ. The pottery, including a pedestal bowl and cylindrical stand, can be paralleled at Til Barsip. These levels have produced many different sealings used on doors and containers. They are from nine different seals of ED III types.
The MB fortress has walls 3 m thick and at least one square tower. A room beside the square tower was excavated. It has walls 2 m high and produced many finds, including a basalt mortar and bronze tools. The area previously identified as a "street" was apparently roofed as quantities of wood were found there. Other finds included a bronze spearhead, storage jars (in the tower) and agricultural equipment. The pottery can be compared with that from the final MB at Lidar and Til Başar. All this points to this being an outpost on the route between Assyria and the colonies in central Anatolia.
2004
In 2004 Byzantine remains were reported on top of the mound, where single-roomed domestic buildings included pisé hearths with elaborate fronts. They were also found on the south-west slope where three phases were identified, with an unprotected settlement followed by a fortified one. Under the Byzantine layers on the south-west slope were two phases of domestic buildings of Roman date. The Roman occupation of the site appears to have been substantial, with uninterrupted settlement from Late Hellenistic to Late Roman.
The MB II fortification wall was also found on the south-west slope. It was 3 m thick and there was a square tower. The trench north of the tower revealed an outdoor area, while inside the tower burnt pottery jars were found in situ. An MB brick building on top of the mound is later than the destruction of the tower.
On the west side of the citadel the EB III-IV sequence produced domestic houses, with cobbled courts and many pits. Pottery included Kurban EB III-IV types and metallic ware. One pit was filled with sealings, all of Mesopotamian Early Dynastic types.
Late Chalcolithic levels were revealed in the south-west area. There were four phases, the latter two with Middle Uruk types and the earlier purely local in character.
Bibliography
C. Alvaro, F. Balossi and J. Vroom, "Zeytinli Bahçe, a Medieval Fortified Settlement", Anatolia Antiqua 12 (2004) 191-213Fırat Nehri’nin doğusunda, sel yatağında yer alan Zeytinli Bahçe Höyük, Karkamış Barajı alanı içinde kalan en büyük yerleşimdir. MÖ 4. binyıldan 2. binyıla kadar başlıca üç dönemde iskan edilmiştir: Geç Kalkolitik (Orta Urukların gelişi), İlk Tunç sonu ve Orta Tunç başı (surla çevrili kale). Alanda Roma/Bizans kalıntıları da vardır ve yüzey araştırmaları Halaf Dönemi ve Demir Çağında da iskan edildiğini göstermektedir. Kazılar, Marcella Frangipane ve Arslantepe ekibi tarafından yürütülmektedir.
2007
2007’de, alanda belirlenebilen üç ana evrenin tamamında kazılar gerçekleştirilmiştir. Bunlardan ilki B8 alanıdır; 2004’te burası kazılmış ve daha sonraki Geç Kalkolitik evrelerine (Uruk) tarihlenen bir açık alan ile sokak ortaya çıkarılmıştır. Bu yıl ise, Geç Kalkolitik 3 evresine tarihlenen konutlar ile büyük bir fırın kazılmıştır. MÖ 3600/3800’e tarihlenen bu dolgular, ana kaya ve asıl toprak üzerinde yer almaktadır. Keramikler, Leilan’dan bilinen yerel Geç Kalkolitik tarzındadır.
C5-6 alanındaki 3. binyıl tabakalarının kazısı da genişletilmiştir. Burada, altı farklı iskan seviyesi tespit edilebilmektedir. Teraslar halinde yerleştirilmiş bir dizi mekan ortaya çıkarılmıştır; oldukça kötü korunmuş olsalar da, ocak tabanları ile fırınlar anlaşılabilmektedir. Önceki sezon kazılarında elde edilen keramiklerin tümü dolgulardan gelmiştir; ancak 2007’de ortaya çıkarılan mekanlardan birinde in situ halde keramiklere ulaşılmıştır. Kaideli bir kase ile silindirik bir kap altlığının benzerlerine, Til Barsip’te rastlanmıştır. Bu tabakada ayrıca, kapı ve kapların üzerinde çok sayıda baskıya ulaşılmıştır. Baskılar, Erken Hanedanlar Dönemi III tipinde dokuz farklı mühürden elde edilmiştir.
OTÇ kalesinin duvarları 3 m kalınlığındadır ve en azından bir adet kare planlı kulesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu kulenin yanındaki bir mekan kazılmış ve duvarlarının 2 m yüksekliğe kadar korunduğu görülmüştür; mekandan, aralarında bazalt bir havan ile bronz aletlerin de bulunduğu çok sayıda buluntu elde edilmiştir. Daha önce “sokak” olarak tanımlanan alanın üzerinin kesinlikle örtülü olduğu, burada bulunan çok miktardaki ahşaptan anlaşılmaktadır. Diğer buluntular arasında bronz bir mızrak ucu, depolama küpleri (kulede) ve tarım aletleri sayılabilir. Keramikler, Lidar ve Til Başar’ın son OTÇ seviyelerinden elde edilenlerle karşılaştırılabilir. Tüm bu veriler, buranın, Asur Devleti ve Orta Anadolu’daki koloniler arasındaki yol üzerinde yer alan bir ileri karakol olduğuna işaret etmektedir.
2004
2004’te, höyüğün tepesinde Bizans kalıntıları olduğu belirlenmiştir; bunlar, tek odalı konutlardır ve önyüzleri oldukça özenli olan masif kerpiç (pisé) ocaklara sahiptirler. Güneybatı yamaçta da, üç evre halinde olduğu anlaşılan kalıntılara rastlanmıştır; burada, korunmasız bir yerleşimin ardından, tahkim edilmiş ikinci bir yerleşim gelmektedir. Güneybatı yamaçtaki Bizans katmanlarının altında, Roma Dönemine ait olan iki konut evresi vardır. Alanın Roma Döneminde güçlü bir biçimde iskan edildiği anlaşılmaktadır, zira yerleşim Geç Helenistik Dönemden Geç Roma Dönemine kadar aralıksız olarak kullanılmıştır.
OTÇ II’ye ait surlara güneybatı yamacında da rastlanmaktadır. Bunlar 3 m kalınlığa ve kare planlı bir burca sahiptir. Burcun kuzeyindeki açmada bir açık alan ortaya çıkarılmış, içinde ise in situ olarak yanmış kaplar bulunmuştur. Höyüğün tepesinde yer alan ve OTÇ’ye ait olan tuğla bina, burcun yıkılmasından sonra inşa edilmiştir.
Kalenin batı tarafında İTÇ III-IV geçişinde, taş döşeli avlulara sahip konutlar ile birçok çukur bulunmuştur. Çanak çömlekler arasında Kurban İTÇ III-IV tipinde olanlar ve metal eşyalar da vardır. Çukurlardan biri, tümü Erken Mezopotamya Hanedanları tarzında olan mühürlerle doludur.
Geç Kalkolitik seviyelerine güneybatı alanda rastlanmıştır. Burada dört seviyeden bahsedilebilir; sonrakilerde Orta Uruk etkisi söz konusuyken öncekilerin tamamen yerel özellikler taşıdığı görülmektedir.
Kaynakça
C. Alvaro, F. Balossi and J. Vroom, "Zeytinli Bahçe, a Medieval Fortified Settlement", Anatolia Antiqua 12 (2004) 191-213Last updated: 8 Feburary 2009