Tilbes Höyük (Urfa)
Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...Excavated by a Spanish-Turkish expedition led by J.G. Fuensanta of Alicante University and Adnan Misir of Urfa Museum, this is a large mound on the east bank of the Euphrates, partly flooded in 2000 by the Karkemish Dam. Halaf, Ubaid and Late Chalcolithic occupation preceded extensive Early and Middle Bronze Age deposits, and then the site was occupied from the later Iron Age to the Roman period. Soundings were also made at the nearby mounds of Tilvez, Tilöbür and Tilmusa.
The excavators report on the 2004 season:For 2004, as the main target, we continued research on the Northern Ubaid-like site inside the Birecik Dam area, near Tilbes Höyük. Our archaeological rescue activities there exposed about 1200 square metres of a Northern Ubaid-related Chalcolithic site with at least a dozen buildings. It was occupied only for a short time. The building plans show a well-planned site. Among the plans we distinguished at least one tripartite and two bipartite buildings. To date, these are the northernmost buildings of the site. As an alternative hypothesis, we think most of the "buildings" may be a bigger inter-connected structure, rather than simple isolated buildings.
The likely biggest structure has an area of over 90 square metres. The nicest finds and highest concentration of Ubaid painted pottery come from this place. We distinguished just a few motifs on the painted pottery, and mostly a combination of several of them. Most of the unusual motifs (for example, the "two inclined rectangles") come from this biggest building. The exceptions are a few sherds found in the northern bipartite and tripartite structures. Most of the sherds showing painted, schematic, human-like figurines appeared inside the southernmost building. They occur in different combinations. The geometric designs depicted include straight lines, cross-hatching or waves, and these are the most usual painted motifs at the site. Very unusual were several painted motifs that resemble pictographic signs. They were found on the underside of a jar lug. The sample of motifs found in the other structures includes the above-mentioned cross-hatching, rectangles and waves, isolated or in combination, but covering only a small area of the pot.
We also have common ware open shapes, jars and bowls with out-turned or inturned rims. A Coba bowl sherd is a guide to the proper chronological setting of the site, as we could not use the painted motifs as a chronogical guide. A lot of sherds show traces of the wheel or slow-wheel. The grit percentage of the ware places it in the 4th millennium BC (LC 1 of the SAR chronology).
A few hundred metres from Tilbes Höyük appeared remains of other constructions, with similar wares and painted Northern Ubaid-like pots. Their construction on the hills east of Tilbes may provide evidence of a river flood early in the 4th millenium, after the Late Ubaid phases.
Special attention was also given to Tilvez Höyük, in order to better understand its Early Bronze Age during the early 3rd millennium BC. We continued the survey on the higher mound. We then completed Operations 04/11 to 04/26, a total of fifteen 4 x 4 m squares. As a result, we have a better definition of the EB I period on the site. We have the usual sample of EB I pottery: string-cut bowls, champagne cups, cyma recta bowls and fine ware, as well as typical reserved slip ware.
Kazı çalışmalarını, Alicante Üniversitesi’nden J. G. Fuensanta ile Urfa Müzesi’nden Adnan Mısır’ın başkanlık ettikleri bir İspanyol-Türk ekibin yürüttüğü bu büyük höyük, Fırat’ın batı kıyısında yer almaktadır; alanın büyük bir bölümü 2000 yılında tamamlanan Karkamış Barajı suları altında kalmıştır. Halaf, Ubaid ve Geç Kalkolitik Çağ iskanlarının ardından Erken ve Orta Tunç çağlarında üzeri örtülmüş ve daha sonra Geç Demir Çağından Roma Dönemine kadar tekrar iskan edilmiştir. Yakın çevredeki Tilvez, Tilöbür ve Tilmusa höyüklerinde de sondajlar yapılmıştır.
Ekibin 2004 yılı kazılarına ilişkin raporu şöyledir:
2004’te Tilbes Höyük yakınında ve Birecik Barajı alanı içinde kalan ve Kuzey Ubaid kültürü özellikleri taşıyan yerleşimdeki çalışmalara devam edilmiştir. Buradaki arkeolojik kurtarma kazılarında, 1200 m2 alana sahip olan ve Kuzey Ubaid kültürüyle bağlantılı bir Kalkolitik Çağ yerleşimi ortaya çıkarılmıştır; alanda en azından bir düzine yapı bulunduğu anlaşılmaktadır. Burası çok kısa bir süre iskan edilmiştir. Yapıların planları iyi düzenlenmiş bir yerleşimi işaret etmektedir. En azından bir adet üç bölümlü ve iki adet de iki bölümlü yapı tanımlanmıştır. Bunlar yerleşimin en kuzeyinde yer alan yapılardır. Bir diğer hipotez de, “yapıların” basit ve bağımsız birimler olmak yerine, birbirleriyle bağlantılı daha büyük bir strüktüre ait olduğudur.
En büyük olduğu düşünülen yapının alanı 90 m2’nin üzerindedir. En güzel buluntular ve renkli Ubaid çanak-çömleklerinin çoğu burada ortaya çıkarılmıştır. Boyalı çanak-çömleklerin üzerinde az sayıda desen belirlenebilmiştir; genellikle bunlardan birkaçı bir arada kullanılmıştır. Ender görülen desenlerin çoğuna (“eğimli iki dikdörtgen” gibi) bu büyük yapıda rastlanmıştır. Kuzeydeki iki bölümlü ve üç bölümlü strüktürlerde az sayıda istisnai çanak-çömlek parçası bulunmuştur. Renkli, şematik ve insana benzeyen figürinlere işaret eden parçaların çoğu, en güneyde yer alan odada ortaya çıkarılmıştır. Bunlarda farklı kombinasyonlara rastlanmaktadır. Resmedilen geometrik desenler arasında düz çizgiler, çapraz taramalar ya da dalgalar bulunmaktadır; bunlar alanda en çok rastlanan boyalı desenlerdir. Piktografik işaretlere benzeyen bazı boyalı desenler ise alışılmışın dışındadır. Bunlara bir kabın kulpunun alt kısmında rastlanmıştır. Diğer yapılarda görülen desenlerden, yukarıda da bahsedilen çapraz taramalar, dikdörtgenler ve dalgalar tek başlarına ya da bir arada kullanılmıştır; fakat bunlar kabın yalnızca küçük bir bölümünde yer almaktadır.
Ayrıca, açık ağızlı ev eşyaları ile kenarları dışa ya da içe dönük kaplar ve kaseler bulunmuştur. Boyalı desenler kronoloji için kullanılamasa da, ele geçirilen bir “Coba Bowl”a ait parçalar yerleşimin kronolojisini düzgün olarak belirlemekte yardımcı olmuştur. Pek çok parçada hızlı ya da yavaş çark izleri görülmektedir. Hamurundaki kum/agrega oranı, kaseyi MÖ 4000 civarına (SAR kronolojisine göre GKÇ 1) tarihlemektedir.
Tilbes Höyük’ten birkaç yüz metre uzaklıkta, benzer çanak-çömlekler ve Kuzey Ubaid benzeri boyalı kapların bulunduğu başka yapılara ait kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. Yapıların Tilbes’in doğusundaki tepelerde inşa edilmiş olmaları, Geç Ubaid Dönemi sonrasında, 4000 civarında bir nehir taşkını olduğunu düşündürmektedir.
Tilvez Höyük’ün, MÖ 3000 başlarına rastlayan İlk Tunç Çağındaki durumunu daha iyi anlamak üzere, burada da incelemeler yapılmıştır. Yukarıdaki höyükteki yüzey araştırmasına devam edilmiş, daha sonra ise 04/11’den 04/26’ya kadar olan 4 x 4 m’lik 15 alandaki çalışmalar tamamlanmıştır. Alanın İTÇ 1 hakkında daha detaylı bilgilere ulaşılmış ve iple kesilmiş kaseler, şampanya kupaları, cyma recta kaseler, kaliteli kap-kacak ve tipik saklı astar keramikler gibi bu döneme özgü örnekler elde edilmiştir.Last updated: 22 September 2006