Global UNE Links:

Salat Tepe (Diyarbakır)

Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...

This site at Salat, east of Bismil, is on the Salat Çay, to the north of the Tigris River. It is within the area of the Ilısu Dam. Salat Tepe was occupied during the Ubaid, Middle Bronze, Iron and Hellenistic periods, and it has been excavated since 2000 by A. Tuba Ökse of Hacettepe University. There has been considerable looting in the excavation trenches.

2008

On top of the mound excavation of the large MB II building continued in K14. It was affected by two earthquakes during its life, with a repair phase in between. Earthquakes were clearly a common occurrence in the area.

The step trench on the south slope was widened this year, producing much better results, as the finds from the Chalcolithic levels can be viewed in context. Work in the Uruk level revealed walls and ovens, while in the underlying Late Ubaid level the architecture was of mixed pisé and mud brick. Lower still are Early Ubaid and Halaf deposits.

This season a survey was conducted from Salat Tepe to Gre Dimse. A number of small, village sites of the MB and Middle Assyrian periods were found.

2007

Work this year in the Ubaid levels revealed housing with grill-plan elements. There were frequent rebuildings during this period. The site was then abandoned until the Middle Bronze Age.

Excavation in area K13-14 on top of the mound brought to light deposits of MB date, including 3 m high terraces. A well-preserved large building consisted of a large court surrounded by rooms on all sides. One room was entirely occupied by a large circular domed oven. On a brick paved floor were found a Habur ware goblet and an orange footed bowl with black band at the rim. This level was disturbed by many later pits (Iron Age, Roman and Medieval). The large building was destroyed by an earthquake.

There was little evidence of Late Bronze occupation but the Iron Age was represented by numerous pits and one pit house. It seems that once again in this region the settlement alternated between settled and seasonal occupation.

2005

In 2005 work at the site continued, with the opening of a broad area on the southwest slope of the mound. The first occupation on the site belonged to the Ubaid period, and the settlement at that time had a diameter of 120-150 m. The site was then abandoned until the MBA.

A 600 square metre area of the MB occupation was excavated, revealing a large mud brick building set on a prepared mud brick platform. The level was cut into by later pits but the walls are preserved to 1.5 m. In areas K13/L12 there were several very burnt rooms. One preserved evidence of wooden constructions fixed to the wall and a group of eleven loomweights was found on the floor, suggesting there was a loom here. The pottery was of the red-brown wash type usual in this area. Radiocarbon dates suggest the building dated to the 18th-17th centuries BC. It appears to have been destroyed by a earthquake.

The MB level was disturbed by Iron Age pits. So far no architecture of this period has been found, although pottery and hearth fragments indicate occupation. Above that horizon were Hellenistic grain pits and poorly preserved Medieval remains, as well as a recent cemetery (18th-19th centuries). No evidence for other periods was found and occupation at the site was clearly very discontinuous.

Bibliography

A. Tuba Ökse, "Salat Tepe Kazısı 2005 Yılı Sonuçları: Stratigrafi ve Anitsal Orta Tunç Çağı Yapısı", İdol (Arkeologlar Derneği Dergisi) 25 (2006), 5-9

Yerleşim Bismil’in doğusunda ve Dicle Nehri’nin kuzeyinde yer alan Salat Çayı üzerinde ve Ilısu Baraj alanı içinde yer alır. Salat Tepe Ubaid Dönemi, Orta Tunç Çağı, Demir Çağı ve Helenistik Dönem boyunca iskan edilmiştir. Alandaki kazı çalışmaları 2000 yılından bu yana, Hacettepe Üniversitesi’nden A. Tuba Ökse tarafından yürütülmektedir. Ancak açmalar ciddi biçimde yağmalanmıştır.

2008

Höyüğün tepesindeki, Orta Tunç Çağı II’ye tarihlenen büyük yapının kazısına K14 açmasında devam edilmiştir. Yapının, kullanımı süresince iki depremde hasar gördüğü ve bu ikisi arasında bir onarım geçirdiği anlaşılmaktadır. Bölgenin depremlere sıklıkla maruz kaldığı açıktır.

Güney yamaçtaki açma da bu yıl genişletilerek daha iyi sonuçlara ulaşılmış; Kalkolitik Çağ katmanlarına ait buluntular da böylece kendi kontekstleri içinde incelenebilmiştir. Uruk seviyesindeki çalışmalarda duvarlar ve fırınlar ortaya çıkarılmış; bunun altındaki Geç Ubaid katmanı mimarisinde yığma kerpiç tekniği (pisé) ile kerpiç tuğlaların birlikte kullanıldığı görülmüştür. Daha aşağıda ise Erken Ubaid ve Halaf dolguları mevcuttur.

Bu yıl ayrıca Salat Tepe’den Gre Dimse’ye kadar olan bölgede bir yüzey araştırması gerçekleştirilmiş; Orta Tunç Çağı ile Orta Asur Dönemine tarihlenen bazı küçük köy yerleşimleri tespit edilmiştir.

2007

Bu sezon Ubaid tabakalarında gerçekleştirilen kazılarda ızgara planlı öğeler içeren konutlara ulaşılmıştır. Bu dönem boyunca yeniden yapımlara sıkça rastlanmakta; ancak daha sonra yerleşimin Orta Tunç Çağı sonuna kadar terk edildiği anlaşılmaktadır.

Höyüğün tepesindeki K13-14 alanında gerçekleştirilen kazıda, aralarında 3 m yüksekliğinde terasların da yer aldığı OTÇ dolguları ortaya çıkarılmıştır. İyi korunmuş haldeki büyük bir yapı, etrafı odalarla çevrili büyük bir avlu içermektedir. Odalardan birinde, mekanı tamamen kaplayan dairesel planlı ve kubbeli büyük bir fırın mevcuttur. Tuğla kaplı bir döşemede Habur işi bir kupa ile ağız kenarında siyah bir şerit olan turuncu renkli, ayaklı bir kase bulunmuştur. Bu tabaka, sonraki dönemlere (Demir Çağı, Roma Dönemi ve Ortaçağ) ait çukurlarla sıkça kesintiye uğramaktadır. Büyük yapının ise bir depremle yıkıldığı anlaşılmıştır.

Alanın Geç Tunç Çağında iskanına ilişkin oldukça az kanıt olmasına karşın Demir Çağına ait çok sayıda çukur ile bir adet çukur  barınak mevcuttur. Bu da bölgenin bazı dönemlerde sürekli olarak iskan edildiğine, diğerlerinde ise mevsimsel olarak kullanıldığına işaret etmektedir.

2005

Alandaki çalışmalara 2005’te de devam edilmiş ve höyüğün güneybatı yamacında geniş bir alan kazılmıştır. Buranın ilk iskanı Ubaid dönemine rastlamaktadır; yerleşim bu dönemde 120-150 m çapında bir alana yayılmıştır. Ancak bundan sonra alan OTÇ’ye kadar terk edilmiştir.

OTÇ iskanına ait 600 metrekarelik bir alan kazılmış ve kerpiç bir platform üzerinde inşa edilmiş kerpiç bir yapı ortaya çıkarılmıştır. Bu tabaka sonraki dönemlere ait çukurlarla kesintiye uğramaktaysa da, duvarlar 1.2 m yüksekliğe kadar korunmuştur. K13/L12 açmalarında, oldukça yanmış halde birkaç oda vardır. Odalardan birinde duvara sabitlenmiş ahşap eleman kalıntıları ile on bir parçadan oluşan bir tezgah ağırlığı seti bulunması, burada bir dokuma tezgahı olduğunu düşündürmektedir. Bulunan çanak çömlekler, yerleşimde sıklıkla rastlanan kızıl-kahve boyalı tiptedir. Radyokarbon analizleri yapıyı MÖ 18.-17. yüzyıllara tarihlendirmektedir. Yapının bir deprem sonucunda yıkıldığı sanılmaktadır.

OTÇ tabakası Demir Çağı çukurlarıyla kesilmektedir. Çanak çömlek ve ocak parçaları iskan olduğuna işaret etse de, şu ana kadar bu döneme ait mimari bir kalıntıya ulaşılamamıştır. Bu seviyenin de üstünde Helenistik Döneme ait tohum çukurları ile kötü korunmuş Ortaçağ kalıntıları ve yakın döneme ait (18.-19. yüzyıllar) bir mezarlık vardır. Diğer dönemlere ilişkin hiçbir kalıntı bulunmamıştır ve yerleşimin aralıklarla iskan edildiği anlaşılmaktadır.

Kaynakça

A. Tuba Ökse, "Salat Tepe Kazısı 2005 Yılı Sonuçları: Stratigrafi ve Anitsal Orta Tunç Çağı Yapısı", İdol (Arkeologlar Derneği Dergisi) 25 (2006), 5-9.

 

Last updated: 8 Feburary 2010