Global UNE Links:

Porsuk Höyük (Niğde)

Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...

This large mound (also known as Zeyve Höyük) near Ulukışla controlled the northern entrance to the valley leading to the Cilician Gates. It was a Hittite citadel and had Early Iron Age occupation. On top of the mound were also found a 3rd century AD Roman cemetery and Roman houses of the 1st and 2nd centuries AD. Early Byzantine occupation was also evident. The site has been excavated by a French expedition in several campaigns since 1969, under the direction of Oliver Pelon and now Dominique Beyer.

2008

This season work again took place in two areas: Area IV in the east of the site, and Area II in the west.

In Area IV excavations came down on Hellenistic levels and produced very fine ceramics, including Megarian bowls and a black glazed bull rhyton. In the deep sounding a room was found cut into the virgin soil. This cellar was 1 m deep and contained large ceramic vats. It had been destroyed by fire. This cellar should be Level VI, as the material from it seems earlier than the Hittite Empire (Level V), but radiocarbon dates are about 1400/1300 BC. The sounding in square K41 revealed another LB stratum, but again there are chronological problems as dendrochronology and radiocarbon dates from here do not agree.

In Area II work continued on the LB fortification wall with two towers. The eastern tower is preserved to 4 m high, and many wooden beams from a floor were found in it. Dendrochronology and radiocarbon dates suggest it is Old Hittite, about 1600 BC. Access to the tower room was by ladder from a timber-floored loggia. It is not yet clear whether the fortifications encircled the entire mound or only the citadel.

2007

Work in 2007 took place mainly in two areas, Area IV in the east and Area II in the west of the site, and concentrated on collecting information about the transition from Bronze Age to Iron Age. The last Bronze Age level suffered a violent destruction and the reoccupation is of particular interest as the Iron Age sequence in this area is poorly known.

In Area IV work continued on the southeast slope to investigate the LB Hittite fortifications (Porsuk V), a casemate system that has a series of compartments filled with earth and gravel. In squares K41/42 the Hellenistic and Iron Age deposits were removed to reach these fortifications. As elsewhere, these later deposits were difficult to disentangle and it is clear the LB fortifications were in part reused in the Iron Age, causing considerable stratigraphic problems. There appear to have been several destructions, with Middle Iron Age (7th century) material below the latest. Some of the timbers, on the other hand, date back to the 18th-17th centuries. Inside one casemate was found a jar filled with carbonized seeds and a piece of iron, which may have been a foundation deposit. A sounding under the casemate floor produced material from the Old Hittite (Porsuk VI) period.

In square H42 the oldest habitation layers so far reached in Area IV were revealed. Remains of Porsuk III consisted of a brick wall on a foundation of gypsum blocks, with an associated surface. There was no intervening destruction level between this and the LB deposits, as has been found elsewhere at the site, but an abandonment layer contained finds including a needle and bone button. In the top LB level stone walls were preserved to 1 m. Under it was a thin destruction layer and another habitation layer. Finds here included a trapezoidal pottery tub or basin that recalls those found in older layers at Boğazköy and Kültepe. A third LB layer (perhaps Porsuk VI), reached only in a sounding, produced pottery that includes a vessel with the head of a ram.

In Area II a new tower for the Porsuk V fortification system was partly uncovered. It is square or rectangular, with burnt brickwork, and the western and northern walls are thicker in the lower courses. Well-preserved carbonized wooden planks were found on the floor. Below the floor was a yellow sandy deposit that will be continued in 2008. A sounding showed that the wall continues to a depth of 4.5 m.

2006

On the southeast slope of the mound work continued from last year in Area IV. In the north part of the area a Roman level of the 1st century BC (dated by a coin of Archesilaos) was excavated but work was mainly in the Iron Age and Late Bronze levels. The aim was to complete information about the organization of the Hittite level (Porsuk V) in that sector. A magazine with jars had been excavated here and a narrow wall separated it from a room to the north where pottery was stored. Also here were found large fragments of iron, confirming the connection of the site with the metallurgy centre at Bulgar Maden. Up the slope the remains had been cut into by Iron Age walling and a cache of iron weaponry, including scale armour, was found there. North of the magazine were found casemates of the fortification system and, below them, high stone walling dating to Porsuk VI.

Work also took place this year in Area II, at the west of the mound, where a gate chamber of the Hittite fortifications had been excavated. A wooden floor from the collapsed upper storey was found inside the gate. This year excavations revealed a structure of good mud brick with a wooden frame. It seems to form a square tower.

2005

In 2005 work took place in two sectors: Area II and Area IV.
In Area IV, at the east end of the mound, the necropolis of 130 graves has now been dated by coins and pottery. It begins at the end of the 3rd century AD and continues to the 7th century. Most burials are Christian, and the funerary customs appear to have involved offerings of food and drink. A number of walls divided the area and there were ovens (up to 3 m in diameter) made from reused pithoi and other materials. Below the cemetery was a level of gradual abandonment, the destruction here resulting from the abandonment and not vice versa. There were three Hellenistic levels.
On the south and east slopes work was undertaken on the transition from Bronze Age to Iron Age. There were well-preserved Iron Age levels, while the Hittite levels on the south slope produced a magazine with storage jars and burnt wooden beams from ceiling collapse.
In Area II, to the west, a sounding investigated the fortification wall and gate of the Late Bronze destruction level. A pisé wall, gravel floor and burnt wood beams all provide proof that the gate/tower had an upper storey.

2004

In 2004 two areas were investigated: area 2 and area 4. In area 4 on the east side of the mound Late Roman housing from previous excavations was cleaned. Many graves (now 130) of the latest Roman occupation were found, and a lot of early Byzantine pottery. Excavations then proceeded down into the Hellenistic deposits.

At the south-east corner of the mound Hittite deposits are 1 m thick with Early Iron Age above, although its precise date is much debated. On the west side Hittite deposits are found on bedrock: there was a magazine with burnt beams, many storage jars sunk into the floor and a silver ingot. A sounding inside the Hittite gate complex showed the walls were set deeply into cuts made in the conglomerate of the natural hillside. If it is approved, a roof will be installed over this gate.

Bibliography

Isabelle Chalier et al., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de fouilles de 2005", Anatolica Antiqua 14 (2005), 205-44
Isabelle Chalier et al., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de fouilles de 2006", Anatolia Antiqua 15 (2007), 289-314
Isabelle Chalier et al., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de 2007", Anatolia Antiqua 16 (2008), 313-44

Website

Information on the excavations can be found at
www.diplomatie.gouv.fr/fr/actions-france_830/archeologie_1058/les-carnets-archeologie_5064/orient-ancien_5067/turquie-porsuk-ulukisla_5541/index.html

Ulukışla yakınında yer alan ve Zeyve Höyük olarak da bilinen bu büyük höyük, Gülek Boğazı’na açılan vadinin kuzey girişini denetlemekteydi. Burada küçük bir Hitit kalesi ve Erken Demir Çağı yerleşimi vardı. Höyüğün tepesinde ayrıca MS 3. yüzyıl Roma mezarlığı ve MS 1. ve 2. yüzyıllara ait Roma evleri bulunmuştur. Erken Bizans yerleşimi olması da kaçınılmazdır. Alanda 1969’dan itibaren Oliver Pelon’un başında olduğu bir Fransız ekip çalışmaktadır; kazılar günümüzde Dominique Beyer tarafından sürdürülmektedir.

2008

Bu yılki çalışmalar, yerleşimin doğusundaki IV. Bölge ile batısındaki II. Bölge olmak üzere iki alanda yoğunlaşmıştır.

IV. Bölge’deki kazılarda Helenistik Dönem katmanlarına ulaşılmış; aralarında Megara kaseleri ile siyah sırlı boğa biçimli bir riton’un da bulunduğu ince işçilikli keramikler elde edilmiştir. Derin sondajda ise ana toprağa oyulmuş bir oda bulunmuştur. Burası 1 m derinliğinde bir mahzen olup içinde pişmiş topraktan büyük küpler vardır. Yangın sonucu zarar gördüğü anlaşılmaktadır. Buradan elde edilen malzeme, Hitit İmparatorluk Döneminden (V. Katman) daha erkene ait gibi göründüğü için, mahzenin VI. Katman’a tarihlenmesi gerektiği düşünülmüş; ancak radyokarbon analizlerinden elde edilen aralık MÖ 1400/1300 tarihlerini vermiştir. K41 Açması’nda gerçekleştirilen sondajda ise bir diğer Geç Tunç Çağı seviyesine ulaşılmış, fakat dendrokronoloji ve radyokarbon analizi sonuçlarının birbirine uymaması nedeniyle burada da bir tarihleme problemi yaşanmıştır.

II. Bölge’deki çalışmalara, Geç Tunç Çağı suru ile iki kulesinde devam edilmiştir. Doğu Kule 4 m yüksekliğe kadar korunmuştur, içinde döşemeye ait çok sayıda ahşap kiriş vardır. Dendrokronoloji ve radyokarbon analizleri Eski Hitit Dönemine (MÖ 1600) işaret etmektedir. Kule odasına, ahşap döşemeli bir loca ile ulaşılmaktadır. Surların tüm höyüğü mü, yoksa sadece kaleyi mi çevrelediği henüz anlaşılamamıştır.

2007

2007 çalışmalarında yerleşimin doğusundaki IV. Bölge ile batısındaki II. Bölge olmak üzere iki alanda yoğunlaşılmış ve Tunç Çağından Demir Çağına geçişe ilişkin veri toplanmaya çalışılmıştır. Son Tunç Çağı tabakası ciddi biçimde tahrip olmuştur ve bölgenin Demir Çağındaki kullanımı iyi bilinmediği için, alanın yeniden iskan edilmesi konusu oldukça önem kazanmaktadır.

IV. Bölgede, güneydoğu yamacındaki GTÇ Hitit surlarını (Porsuk V) araştırma çalışmalarına devam edilmiştir; burada içleri toprak ve çakılla doldurulmuş bir dizi mekandan oluşan bir kazamat sistemi görülebilmektedir. Bu surlara ulaşmak amacıyla K41/42 açmalarındaki Helenistik ve Demir Çağı dolguları kaldırılmıştır. Diğer bölgelerde de olduğu gibi, daha geç dönemlere ait bu dolguların anlaşılması zor olmuştur; ayrıca GT surlarının Demir Çağında da kısmen kullanıldığı anlaşılmakta, bu da stratigrafik problemlere neden olmaktadır. Sonuncunun altında Orta Demir Çağı (7. yy) malzemesinin yer aldığı birkaç yıkım tabakası olduğu görülmektedir. Öte yandan bazı ahşaplar 18.-17. yüzyıllara tarihlenmektedir. Kazamatlardan birinde, içinde kömürleşmiş tohumlar ile bir demir parçasının yer aldığı bir küp bulunmuştur; bunun bir temel sunusu olması mümkündür. Kazamat döşemesinin altında gerçekleştirilen sondajda, Eski Hitit Dönemine (Porsuk VI) ait malzemeye  ulaşılmıştır.

IV. Alanda yer alan H42 açmasında, bu kısımda bugüne kadar ulaşılabilen en eski iskan katmanları ortaya çıkarılmıştır. Porsuk III’e ait kalıntılar, alçıtaşı temellere oturan tuğla bir duvar ile bununla ilişkili bir yüzeyden ibarettir. Yerleşimin diğer kısımlarındakinin aksine, bununla GT dolguları arasına giren herhangi bir yıkım tabakasına rastlanmamış; ancak bir terk tabakasında bir iğne ile kemikten bir düğme bulunmuştur. En üst GT seviyesindeki taş duvarlar 1 m yüksekliğe kadar korunmuştur. Bunun altında alçak bir yıkım tabakası ile bir diğer iskan tabakası mevcuttur. Buradaki buluntular arasında, Boğazköy ve Kültepe’deki daha eski tabakalarda bulunanları andıran yamuk planlı bir çömlek teknesi de vardır. Sadece bir sondajda ulaşılabilen üçüncü bir GT katmanında (Porsuk VI olması muhtemel) ise, aralarında koç başı biçiminde bir kabın da bulunduğu çeşitli keramiklere ulaşılmıştır.

II. Bölgede, Porsuk V savunma sistemine ait yeni bir kulenin bir bölümü ortaya çıkarılmıştır. Kare veya dikdörtgen planlı olan yapı pişmiş tuğla ile inşa edilmiştir ve batı ile kuzey duvarlarının alt sıraları daha kalındır. Döşemede iyi korunmuş halde kömürleşmiş ahşap hatıllar bulunmuştur. Döşeme altında ise sarı renkte ve kumsu bir dolguya rastlanmıştır; buradaki çalışmalara 2008’de devam edilecektir. Sondaj çalışması, duvarın 4.5 m derinliğe kadar devam ettiğini göstermiştir.

2006

Höyüğün güneydoğu yamacında yer alan IV. Bölge’deki çalışmalara, geçen yıl kalındığı yerden devam edilmiştir. Alanın kuzey bölümünde, MÖ 1. yüzyıla ait (burada bulunan ve Archesilaos dönemine tarihlenen bir sikke nedeniyle) bir Roma tabakasının kazısı yapılmıştır; ancak çalışmaların genelde Demir Çağı ve Geç Tunç Çağı tabakalarında yoğunlaştığı söylenebilir. Bu sezonun hedefi, söz konusu bölgedeki Hitit tabakası (Porsuk V) ile ilgili bilgilerin tamamlanması olmuştur. Burada, içinde erzak küpleri olan bir depo ortaya çıkarılmıştır; depo ince bir duvarla, kuzeyindeki çanak çömleklerin konulduğu odadan ayrılmıştır. Büyük demir parçalarının da bulunması, alanın Bulgar Maden’deki madencilik merkeziyle olan bağlantısını doğrular niteliktedir. Yamacın üzerindeki kalıntılar, Demir Çağı duvarlarıyla bölünmüş; ve burada, içinde pullu zırhlar da bulunan bir silah deposu ortaya çıkarılmıştır. Erzak deposunun kuzeyinde ise savunma duvarına ait kazamatlar ve bunların altında da Porsuk VI’ya tarihlenen yüksek taş duvarlar yer almaktadır.

Bu yıl höyüğün batısında yer alan II. Bölge’de de çalışılmış ve Hitit savunma duvarına ait bir kapı iç odası ortaya çıkarılmıştır. Odanın üst katına ait çökmüş ahşap döşeme kapının içinde durmaktadır. Bu yılki kazıda ayrıca, ahşap iskeletli kerpiç bir yapı kalıntısı bulunmuştur; kalıntılar kare planlı bir burca işaret etmektedir.

2005

2005’te iki bölgede çalışma yapılmıştır: Bunlar II. Bölge ile IV. Bölge’dir.

IV. Bölgede, höyüğün doğu ucunda yer alan ve 130 mezar içeren nekropolün tarihlendirmesi, bulunan sikke ve çanak çömleklere dayanılarak yapılmıştır. Buluntular MS 3. yüzyılda başlamakta ve 7. yüzyıla dek uzanmaktadır. Mezarların çoğu Hıristiyanlara aittir; gömme geleneklerinin yiyecek ve içecek adaklarını da içerdiği anlaşılmaktadır. Alan birtakım duvarlarla bölümlere ayrılmıştır ve yeniden kullanılan pithoslar ve diğer malzemelerden inşa edilmiş ocaklar içermektedir (bunların çapı 3 m’ye kadar çıkmaktadır). Mezarlığın altında bir terk tabakası vardır; burası tahribattan sonra terk edilmemiş, aksine terk edildiği için tahrip olmuştur. Ayrıca üç Helenistik tabaka mevcuttur.

Güney ve doğu yamaçlardaki çalışma, Tunç Çağından Demir Çağına geçiş dönemine odaklanmıştır. Buradaki iyi korunmuş Demir Çağı tabakalarına karşı, güney yamaçtaki Hitit tabakalarında da içinde saklama kapları bulunan depolar ile tavanın çökmesiyle açığa çıkan yanmış kirişler bulunmuştur.

II. Bölgenin batı kısmında yapılan bir sondajda Geç Tunç Çağı tahribat tabakasına ait surlarla kapı incelenmiştir. Masif kerpiç (pisé) tekniğinde bir duvar, çakıl kaplı bir döşeme ve yanmış ahşap kirişler, kapı/kulenin ikinci bir katı olduğuna işaret etmektedir.

2004

2004’te iki alanda çalışılmıştır; bunlar 2. bölge ve 4. bölgedir. Höyüğün doğusunda yer alan 4. bölgede, önceki kazılarda ortaya çıkarılan Geç Roma Dönemi konutları temizlenmiştir. Geç Roma Döneminden birçok mezar (130 adet) ve Erken Bizans Dönemi çanak-çömleği ortaya çıkarılmıştır. Kazıya, alttaki Helenistik Dönem yıkıntılarında devam edilmiştir.

Höyüğün güneydoğu köşesinde, Hitit Dönemi yıkıntıları 1 m yüksekliğindedir ve üzerlerinde Erken Demir Çağı kalıntıları yer almaktadır; ancak bunların tarihlendirilmesi konusu oldukça tartışmalıdır. Batıda, Hitit Dönemi yıkıntıları kayaya oturmaktadır: burada, kirişleri yanmış ve zeminine küpler yerleştirilmiş olan ve içinde bir külçe bulunan bir cephanelik vardır. Hitit Dönemi kapısının içinde yapılan bir sondaj, yapının duvarlarının, doğal tepenin içinde kazılan derin yarıklara oturtulduğunu göstermektedir. Onaylandığı takdirde buraya koruyucu bir çatı yapılacaktır.

Kaynakça

Isabelle Chalier et al., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de 2007", Anatolia Antiqua 16 (2008), 313-44
Isabelle Chalier vd., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de fouilles de 2006", Anatolia Antiqua 15 (2007), 289-314
Isabelle Chalier vd., "Zeyve Höyük (Porsuk): rapport sommaire sur la campagne de fouilles de 2005", Anatolica Antiqua 14 (2005), 205-44

Web sitesi

Kazı internet sitesi
www.diplomatie.gouv.fr/fr/actions-france_830/archeologie_1058/les-carnets-archeologie_5064/orient-ancien_5067/turquie-porsuk-ulukisla_5541/index.html
adresinde yer almaktadır.

 

Last updated: 8 Feburary 2010