Çadır Höyük (Yozgat)
Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...The site of Çadır Höyük is located in the Kanak Suyu basin, southeast of Sorgun, in the area of proposed flooding for the Gelingüllü Dam. It was located during the 1993 survey by the Alishar Regional Project. Test trenches and surveys were carried out from 1994 to 1998, when full-scale excavation began. The mound has a long period of occupation, with Chalcolithic and Early Bronze deposits easily accessible on the south slopes, Middle and Late Bronze ones on the east slope and Iron Age (12th-8th centuries BC) and Byzantine (6th-11th centuries AD) at the summit. The excavations are directed by Ronald L. Gorny.
2006
Chalcolithic levels were excavated this year on the lower south slope where there was a gate and enclosure wall. It now appears the wall went around the entire site. Two levels transitional to EB I were revealed, as well as pithos burials.
In the step trench, deposits from the early Karum period to the Iron Age were investigated. A casemate wall of the early Karum period was built on terracing and was destroyed by fire in the Karum IA or Old Hittite period. It was replaced with casemate walls twice, once in the Middle Hittite and once during the Empire. Quantities of pottery were found in the packing fill.
On the north slope, work continued on the Hittite gateway and the slope leading up to it. On the northeast terrace three phases dating to the Byzantine period were uncovered, as in previous years. The second can be dated by a coin of Justin II to the 6th century.
A small amount of work also took place at the open-air sanctuary on Çaltepe, across the valley from Çadır. It continues to support the identification of Çaltepe as Mt Daha and, therefore, that of Çadır Höyük as the Hittite city of Zippalanda.
2005
In the Byzantine area on the summit, Building A went through three phases (6th century to 9/10th century), dated by well-preserved coins. This was a fortified area and many animal bones were discovered. These animals had not been butchered and they may have been penned here when the site was abandoned. Excavation also started on a new building, Building B.
In Area 1 on the eastern slope two levels of the karum period have now been revealed and work in 2005 concentrated on the Old Hittite layer. A large bell-shaped pit produced a number of interesting finds, including an eight-knobbed pot, bone inlays and a bone flute. In Area 6 on the north slope, work concentrated on the Hittite gate. The original entry was 5 m wide, although it was narrowed in the Iron Age and later blocked. As on the south slope, this stone gate and wall, which date to the 14th century, were built on an earlier (15th century) mud brick wall.
Surface investigation of Çaltepe (a mountain across the valley from Çadır) revealed a large 40 x 80 m enclosure just below the summit, with a courtyard compound to the east. These structures will be further investigated in 2006 but Gorny has proposed that this is a temple area and that Çaltepe is Mt Daha, a cult centre associated with the Hittite city of Zippalanda.
2004
In 2004 trenches were excavated on the east, south and north slopes, on the summit and on a terrace. The Late Chalcolithic and EB I deposits produced more evidence of small houses. With EB I there is a change in masonry techniques and orientation, a change reflected also in the pottery where a coarse, chaffy ware appears in the transitional layers. This replaces the black burnished Late Chalcolithic wares, which included omphalos bowls with pairs of white painted diagonal lines from the rim.
The step trench produced material from Early Bronze to Byzantine but it was very mixed. A building of two rooms is probably Middle Bronze Age. The bichrome red and yellow pottery is not exactly paralleled at other sites but can be compared to Kültepe Karum Ib.
Later material included a Middle Iron Age gateway (reused in the Late Iron Age), and three phases of Byzantine occupation, the earliest perhaps belonging to a religious community as a threshold stone bore an incised cross. Also found was a lead sealing of the Emperor Romanos, who was defeated at Manzikert.
Bibliography
Ronald L. Gorny, "The 2002-2005 Excavation Seasons at Çadır Höyük. The Second Millennium Settlements", Anatolica 32 (2006), 29-54
Website
A report on the 2005 season is available at
http://www.lightmillennium.org/2005_16th/spaley_cadirhoyuk_p1.htmlSorgun’un güneydoğusunda, Kanak Suyu ovasında yer alan sit, Gelingüllü Barajı’nın su tutma alanı içindedir. Alişar Bölge Araştırma Projesi kapsamında 1993’te yürütülen yüzey araştırma çalışması sırasında bulunmuştur. 1994-1998 yılları arasında deneme açmaları kazılmış ve yüzey araştırması yapılmış, daha sonra kazı çalışmalarına başlanmıştır. Höyükte uzun süreli bir yerleşim süreci izlenmektedir; Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı birikintileri güney yamaçlarda, Orta ve Geç Tunç Çağı birikintileri doğu yamaçlarda ve Demir Çağı (M.Ö. 12.-8. yüzyıllar) ile Bizans Dönemi (M.S. 6.-11. yüzyıllar) kalıntıları ise höyüğün üst kısmında yer almaktadır. Kazı çalışmaları Ronald L. Gorny başkanlığında sürdürülmektedir.
2006
Bu yıl güney yamacının aşağı kısımlarında yer alan Kalkolitik tabakalar kazılmış ve bir kapı ile çevre duvarının bir bölümü ortaya çıkarılmıştır. Duvarın siti çevrelediği düşünülmektedir. İTÇ I’e geçişi oluşturan iki tabaka ile pithos gömüleri bulunmuştur.
Basamaklı açmada erken Karum Döneminden Demir Çağına uzanan kalıntılar incelenmiştir. Tesviye edilerek teraslanmış bir alanda inşa edilen Erken Karum Dönemine ait içi boşluklu bir duvar, Karum IA veya Eski Hitit Döneminde bir yangın sonucu zarar görmüş, daha sonra Orta Hitit ve Hitit İmparatorluk dönemlerinde iki kez yine içi boşluklu duvarlarla yenilenmiştir. Sıkıştırılmış dolgu içinde çok miktarda keramik bulunmuştur.
Kuzey yamacındaki Hitit Dönemi kapısı ve buraya doğru yükselen yamaçta çalışmalara devam edilmiştir. Kuzeydoğu terasında, daha önceki yıllarda olduğu gibi, Bizans Dönemine tarihlenen üç evre ortaya çıkarılmıştır. Evrelerin ikincisi Justinian II hükümdarlığına ait bir sikke ile 6. yüzyıla tarihlendirilmiştir.
Ayrıca, Çadır’a göre vadinin diğer kenarında yer alan Çaltepe’de bulunan açık hava kutsal alanında da sınırlı bir çalışma yapılmıştır. Bulgular Çaltepe’nin Daha Dağı ve Çadır Höyük’ün de Hitit şehri Zippalanda olarak tanımını destekler niteliktedir.
2005
Höyüğün üst kısmında bulunan Bizans alanındaki Yapı A, iyi korunmuş sikkelerle (6.-9/10. yüzyıllara) tarihlenen üç evreye sahiptir. Surlarla çevrili bu alanda çok sayıda hayvan kemiğine rastlanmıştır. Kesilmediği anlaşılan bu hayvanların, yerleşim terk edildiğinde burada bırakılmış olması mümkündür. Ayrıca Yapı B adı verilen yeni bir alanda kazı çalışmasına başlanmıştır.
Doğu yamaçlarındaki Alan 1’de Karum Dönemine tarihlenen iki tabakaya rastlanmış ve 2005 çalışmaları Eski Hitit tabakasında yoğunlaşmıştır. Çan biçiminde büyük bir çukurda, aralarında sekiz-topuzlu bir kazan, kemik kakma parçaları ve bir kemik flüt de bulunan ilgi çekici buluntulara rastlanmıştır. Kuzey yamacında yer alan Alan 6’daki çalışmalar Hitit kapısında yoğunlaşmıştır. Özgün açıklık 5 m genişliğinde olmakla birlikte, Demir Çağında daraltılmış ve daha sonra kapatılmıştır. Güney yamacında da izlendiği gibi, 14. yüzyıla tarihlenen bu taş kapı ve duvarın daha erken tarihli (15. yüzyıla ait) kerpiç bir duvarın üzerine inşa edildiği anlaşılmaktadır.
(Çadır’a göre vadinin karşı tarafında bulunan bir dağ olan) Çaltepe’de yapılan yüzey araştırmaları hemen zirvesinin altında, doğusunda avlulu bir yapı grubu bulunan, 40 x 80 m boyutlarında duvarla çevrili geniş bir alan buluduğunu göstermiştir. Bu yapılar 2006’da daha detaylı olarak incelenecektir, ancak Gorny bunun bir tapınak alanı olduğunu ve Çaltepe’nin de Hitit şehri Zippalanda ile ilişkilendirilen bir kült merkezi olan Daha Dağı olduğunu öne sürmektedir.
2004
2004’te doğu, güney ve kuzey yamaçlar ile tepenin ve bir terasın üzerinde açmalar kazılmıştır. Geç Kalkolitik Dönem ve İTÇ I kalıntıları küçük evlerin varlığına işaret eden yeni buluntular ortaya çıkarmıştır. İT I döneminde taş işleme / örgü teknikleri ile yapıların yönlenmesinde değişiklikler ortaya çıkmakta, benzer farklar geçiş tabakalarında ortaya çıkan kaba ve hamurunda saman katkısı bulunan kaplar gibi keramik buluntularında da izlenmektedir. Bunlar, ağız çevresinden gövdeye uzanan beyaz boyalı diyagonal çift-çizgilerle bezenmiş göbekli (omphalos) çanakları da içeren Geç Kalkolitik örneklerin yerini alır.
Basamaklı açma İlk Tunç Çağı – Bizans Dönemi arasına tarihlenen malzemenin ortaya çıkarılmasını sağladıysa da, bunlar karışık durumdadır. İki-odalı bir yapının büyük olasılıkla Orta Tunç Çağına ait olduğu düşünülmektedir. İki-renkli kırmızı-sarı keramiklerin eşine rastlanmamış olmakla birlikte bunlar Kültepe Karum Ib ile karşılaştırılabilir.
Daha geç dönem kalıntıları arasında Demir Çağı ortalarına tarihlenen (Geç Demir Çağında yeniden kullanılmış) bir şehir kapısı ile bir eşik taşında rastlanan kazılmış haça dayanarak en eskisinin dinsel bir topluluğa dayandığı düşünülen üç farklı dönem Bizans yerleşimi sayılabilir. Ayrıca Malazgirt’te yenik düşen imparator Romanos dönemine ait bir kurşun mühür bulunmuştur.
Kaynakça
Ronald L. Gorny, "The 2002-2005 Excavation Seasons at Çadır Höyük. The Second Millennium Settlements", Anatolica 32 (2006), 29-54
İnternet sitesi
2005 sezonu raporu http://www.lightmillennium.org/2005_16th/spaley_cadirhoyuk_p1.html adresinde incelenebilir.Last updated: 26 March 2007