Aktopraklık (Bursa)
Click text for translation/
çeviri için tıklayın ...The Neolithic site of Aktopraklık is at the village of the same name, 25 km west of Bursa on the Bursa-İzmir road. A geophysical survey of this small mound was undertaken in 2004, and Necmi Karul of Istanbul University began excavations in 2006.
2007
Excavation at the mound is taking place in three separate areas, using results from the geomagnetic survey, which gave different results for each area, as a guide.
In Area A the moat or ditch investigated last year was found to have a stone construction beside it. The broad stone scatter forms two parallel rows aligned with the ditch. They were probably retaining walls and perhaps were also used to direct water flow.
In Area B the upper level has houses that look as if they were used on a seasonal basis. The level below has better preserved square structures with mud brick walls, internal niche or buttress, posts for roof support and platforms. This year there were many more household finds. The pottery is black and has incised herringbone designs, and there are figurines of Balkan Middle Neolithic type (equivalent here to Early Chalcolithic, Ilıpınar VII and VIII), bone tools and quantities of marble bracelets and beads.
Area C produced evidence of Late Roman/Byzantine occupation. Below that was a cemetery, probably associated with the settlement in Area B as the same pottery, marble bracelets and an idol were found in the graves with flexed burials. Below this is the Fikirtepe level (Ilıpınar IX-X). There are good surfaces in this level, although the deposit was cut into by the Early Chalcolithic burials, and it looks promising for future seasons.
2006
In 2004 a geophysical survey at Aktopraklık found a ditch 135 m in diameter. It was redug at least three times, and each time it was covered with plaster. Items found in the ditch fill included a broken grinding stone and pottery vessels with feet and incised decoration with white paste fill. The ditch seems to have had a cult function. After it went out of use, votive pits and burials were dug into it.
The house walls were plastered and along the walls were posts, possibly to support an upper level. All houses have a niche in one corner, and this may have held a ladder, since the buildings did not have doors. Hearths were found in the houses but there were few finds, although the walls were preserved up to 1 m high. Perhaps the houses had been deliberately cleaned and then buried. The walls were of mud bricks, and some have layers of white, green and red clay plaster.
Finds included bone tools and horn handles, loomweights, terracotta female figurines with head broken, and an array of beads. Local marble deposits were being exploited. Aktopraklık A has parallels with Ilıpınar Level 5 and Aktopraklık B with Ilıpınar Levels 7 and 8.
Aktopraklık C was revealed only in soundings, but the finds are of Fikirtepe type. Burials were made below the floor inside the buildings as well as outside. They are in crouched position, with flexed arms and legs. This level has parallels with Ilıpınar Level 9.
Bibliography
N. Karul, "Aktopraklık: Kuzeybatı Anadolu'da Gelişkin Bir Köy", in M. Özdoğan and N. Başgelen, Türkiye'de Neolitik Dönem: Yeni Kazılar - Yeni Bulgular (Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2007), 387-92Aktopraklık Neolitik siti, Bursa-İzmir karayolu üzerinde, Bursa’nın 25 km batısında, aynı adı taşıyan köydedir. 2004 yılında bu küçük höyükte jeofiziksel yüzey araştırması yapılmış ve 2006’da İstanbul Üniversitesi’nden Necmi Karul kazı çalışmalarına başlamıştır.
2007
Höyükteki kazılar, jeo-manyetik yüzey araştırmasında elde edilen sonuçların rehberliğinde seçilen farklı nitelikte üç alanda gerçekleştirilmektedir.
Alan A’da geçen yıl incelenen hendeğin yan tarafında taş bir altyapı bulunduğu belirlenmiştir. Geniş bir alana yayılan taşlar, hendekle paralel sıralar oluşturmaktadır. Büyük olasılıkla istinat duvarı kalıntısı olan bu altyapı, aynı zamanda suyun akışını yönlendirmek için kullanılmış olabilir.
Alan B’nin üst tabakalarındaki konutlar mevsimlik izlenimi vermektedir. Bunun altındaki tabakada daha iyi korunmuş, iç tarafta niş veya pekitme ayaklarına sahip kerpiç duvarlı, çatıyı destekleyen ahşap dikmeli ve tabanı platformlara bölünmüş kare-planlı yapılar bulunmaktadır. Bu yıl konut işlevine ait etkinliklere işaret eden çok sayıda buluntu ortaya çıkarılmıştır. Keramikler siyah renkli ve balıksırtı çizgi bezeklidir. Ayrıca (burada Erken Kalkolitik, Ilıpınar VII ve VIII’e denk olan) Balkan Orta Neolitik tipte figürinler, kemik el aletleri ve büyük miktarda mermer bilezik ve boncuk bulunmuştur.
Alan C’de Geç Roma / Bizans yerleşimine ait kalıntılara rastlanmıştır. Bunun altında yer alan mezarlık ise, kolları ve bacakları göğse çekilerek yerleştirilmiş gömülerin yanında bulunan benzer nitelikteki keramikler, mermer bilezikler ve bir idole dayanarak Alan B’deki yerleşimle ilişkilendirilebilir. Bunun altında Fikirtepe tabakası (Ilıpınar IX-X) yer almaktadır. Kalıntılar Erken Kalkolitik Dönem gömüleri ile kesilmiş olmakla birlikte, bu tabakada yer alan nitelikli yüzeylerin önümüzdeki sezonlarda araştırılması planlanmaktadır.
2006
2004’te yapılan jeofiziksel yüzey araştırması sonucu en az üç defa yeniden kazıldığı ve her seferinde sıvandığı anlaşılan 135 m çapında bir hendek ortaya çıkarılmıştır. Buluntular arasında kırık öğütme taşı ve beyaz hamur dolgulu çizik bezekli ayaklı pişmiş toprak kap parçaları yer alır. Bir kült işlevine sahip olduğu düşünülen hendek kullanımdan çıktıktan sonra, içine adak kuyuları kazılmış ve definler yapılmıştır.
Ev duvarları sıvalıdır; duvar doğrultularını izleyen dikme dizilerinin büyük olasılıkla üst katı desteklediği düşünülmektedir. Evlerin kapısı yoktur; köşelerde yer alan nişlere merdiven yerleştirilmiş olabilir. Evlerde ocaklar bulunmuştur, ancak duvarlar 1 m seviyesine kadar korunduğu halde küçük buluntu sayısı azdır. Evler belki de bilinçli olarak temizlenmiş ve gömülmüştür. Kerpiç duvarların bazılarında beyaz, yeşil ve kırmızı toprak sıva tabakalarına rastlanmıştır.
Buluntular arasında kemik el aletleri ve boynuz kulplar, tezgah ağırlıkları, başları kırık pişmiş toprak figürinler ve bir boncuk seçkisi sayılabilir. Yerel mermer ocaklarının işletildiği anlaşılmaktadır. Aktopraklık A Ilıpınar Tabaka 5 ile, Aktopraklık B ise Ilıpınar Tabaka 7 ve 8 ile paralellik göstermektedir.
Yalnızca sondajlarda rastlanan Aktopraklık C ise, Fikirtepe tipinde buluntular içermektedir. Yapı içlerinde taban altında ve dışarıda definlere rastlanır. Çömelmiş haldeki bedenlerin kol ve bacakları göğse çekilmiştir. Bu tabaka Ilıpınar Tabaka 9 ile benzerlik gösterir.
Kaynakça
N. Karul, "Aktopraklık: Kuzeybatı Anadolu'da Gelişkin Bir Köy", in M. Özdoğan and N. Başgelen, Türkiye'de Neolitik Dönem: Yeni Kazılar - Yeni Bulgular (Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2007), 387-92Last updated: 12 January 2009